Jeżeli pierwszy raz robisz zakupy w Niemczech, bardzo szybko możesz zauważyć coś, czego w Polsce przez długi czas nie było w takiej formie – Pfand, czyli kaucję za niektóre opakowania po napojach.
Kupujesz wodę, piwo, colę albo napój w puszce i nagle okazuje się, że do ceny produktu doliczono jeszcze kilkanaście albo 25 centów.
To nie jest dodatkowa opłata, którą tracisz.
To kaucja, którą możesz odzyskać po oddaniu pustego opakowania.
Wystarczy jednak wejść do sklepu i stanąć przy automacie do zwrotu butelek, aby pojawiły się pytania:
Które butelki można oddać?
Czy każda puszka ma Pfand?
Dlaczego za jedną butelkę dostaję 25 centów, a za inną tylko 8 albo 15?
Czy można oddać butelki w każdym sklepie?
A co ze słoikami po ogórkach albo dżemie?
Co zrobić z butelką, która nie ma etykiety?
W Niemczech zasady dotyczące Pfandu mogą na początku wydawać się skomplikowane, dlatego warto poznać kilka podstawowych zasad.
Co to jest Pfand?
Pfand oznacza po niemiecku kaucję.
W kontekście zakupów najczęściej spotkamy określenia:
das Pfand
Wymowa: pfant
– kaucja
die Pfandflasche
Wymowa: pfantflasze
– butelka objęta kaucją
die Pfanddose
Wymowa: pfantdoze
– puszka objęta kaucją
der Pfandautomat
Wymowa: pfantautomat
– automat do zwrotu butelek i puszek
der Pfandbon
Wymowa: pfantbon
– kupon/potwierdzenie zwrotu kaucji
Kiedy kupujemy napój, płacimy więc nie tylko za sam produkt, ale również Pfand.
Po wypiciu napoju możemy zabrać puste opakowanie do sklepu i odzyskać wpłaconą kaucję.
Ile wynosi Pfand w Niemczech?
Tutaj trzeba zapamiętać przede wszystkim jedną rzecz:
Einweg = najczęściej 25 centów
W przypadku objętych systemem jednorazowych butelek i puszek kaucja wynosi 25 centów za opakowanie. Dotyczy to między innymi wielu jednorazowych butelek plastikowych oraz puszek po napojach.
Jeżeli więc kupimy:
1 puszkę – odzyskamy 25 centów,
4 puszki – 1 euro,
10 puszek – 2,50 euro,
20 puszek – 5 euro.
I właśnie dlatego osoby mieszkające w Niemczech często nie wyrzucają pustych butelek i puszek do śmieci.
Po prostu zbierają je i później oddają do automatu.
Einweg i Mehrweg – najważniejsza różnica
To prawdopodobnie najważniejsza rzecz, którą trzeba zrozumieć.
W Niemczech możemy spotkać dwa podstawowe rodzaje opakowań:
Einweg
Wymowa: ajnweg
– jednorazowe
Mehrweg
Wymowa: merweg
– wielokrotnego użytku
I tutaj pojawia się bardzo częsty błąd.
Pfand nie oznacza automatycznie, że butelka jest wielorazowa.
Zarówno opakowanie Einweg, jak i Mehrweg może być objęte kaucją, ale działają one w inny sposób. Jednorazowe opakowanie po zwrocie trafia do recyklingu, natomiast butelka Mehrweg jest czyszczona i ponownie napełniana.
Einweg – za taką butelkę lub puszkę najczęściej dostaniemy 25 centów
Einweg oznacza opakowanie jednorazowe.
Na takich opakowaniach znajdziemy odpowiednie oznaczenia, między innymi logo niemieckiego systemu DPG oraz oznaczenie informujące o jednorazowym charakterze opakowania. W sklepie możemy również zobaczyć oznaczenie:
EINWEG
Jednorazowe butelki i puszki objęte systemem mają kaucję w wysokości 25 centów.
Co ważne, system obejmuje bardzo wiele rodzajów napojów.
Dotyczy to między innymi:
wody,
napojów gazowanych,
coli,
lemoniad,
napojów energetycznych,
piwa i napojów piwnych,
wielu napojów owocowych,
niektórych napojów mlecznych,
zimnych herbat i kaw,
niektórych napojów alkoholowych.
Przepisy przewidują jednak wyjątki, dlatego nie można przyjąć zasady, że każda butelka lub każda puszka ma Pfand.
Mehrweg – dlaczego czasami dostajemy tylko 8 albo 15 centów?
Drugi rodzaj opakowań to:
Mehrweg – wielokrotnego użytku.
W przypadku takich butelek kaucja nie wynosi standardowo 25 centów.
Najczęściej spotkamy:
8 centów
w przypadku wielu butelek po piwie.
15 centów
w przypadku wielu innych butelek wielorazowych.
Za specjalne butelki kaucja może być również wyższa.
Dlatego nie powinno nas dziwić, że przy jednej butelce otrzymamy 0,08 €, a przy innej 0,15 €.
To nie pomyłka.
To właśnie różnica między rodzajami opakowań.
Jak rozpoznać butelkę Einweg i Mehrweg?
Nie zawsze jest to takie oczywiste.
W przypadku opakowań jednorazowych możemy szukać oznaczeń:
EINWEG
oraz charakterystycznego oznaczenia systemu DPG.
W przypadku butelek wielorazowych możemy natomiast spotkać napisy:
Mehrweg
Wymowa: merweg
– wielokrotnego użytku
Mehrwegflasche
Wymowa: merwegflasze
– butelka wielokrotnego użytku
Pfandflasche
Wymowa: pfantflasze
– butelka objęta kaucją
Trzeba jednak pamiętać, że butelki Mehrweg nie mają jednego obowiązkowego oznaczenia, które zawsze wygląda tak samo.
Czy każda butelka po napoju ma Pfand?
Nie.
To bardzo ważne.
W przypadku jednorazowych opakowań istnieją określone wyjątki dotyczące między innymi rodzaju napoju, materiału czy konstrukcji opakowania. Przykładowo nie wszystkie kartony po napojach są objęte systemem Pfand. Również część butelek związanych z winem czy winem musującym może być wyłączona z obowiązkowej kaucji, zależnie od rodzaju opakowania i zawartości.
Dlatego najlepiej nie kierować się wyłącznie wyglądem opakowania.
Najważniejsze jest oznaczenie na butelce lub puszce.
Czy za butelkę szklaną również można dostać Pfand?
Tak.
I tutaj wiele osób jest zaskoczonych.
Pfand nie dotyczy wyłącznie plastikowych butelek.
System może obejmować również jednorazowe butelki szklane, jeśli spełniają określone warunki. Jednorazowe opakowania szklane objęte systemem mają zasadniczo kaucję 25 centów.
Natomiast wiele szklanych butelek Mehrweg ma niższą kaucję, najczęściej 8 lub 15 centów.
A co ze słoikami?
I tutaj dochodzimy do tematu, który często wprowadza w błąd osoby przyjeżdżające z Polski.
Nie każdy szklany słoik jest objęty Pfand.
Jeżeli kupimy:
ogórki w słoiku,
dżem,
musztardę,
sos,
warzywa konserwowe,
przetwory,
to zwykłego słoika nie możemy po prostu wrzucić do automatu Pfand i oczekiwać zwrotu pieniędzy.
Takie opakowania szklane zazwyczaj trafiają do odpowiedniego pojemnika na szkło, czyli:
der Glascontainer
Wymowa: glas-kontajner
– kontener na szkło.
Trzeba jednak odróżnić zwykłe jednorazowe słoiki od opakowań wielokrotnego użytku objętych własnym systemem kaucji. Niektóre produkty mogą być sprzedawane w słoikach wielorazowych, za które pobierany jest Pfand.
Dlatego najważniejsze pytanie brzmi nie:
„Czy to jest szkło?”
ale:
„Czy to konkretne opakowanie jest objęte Pfand?”
Czy słoik po jogurcie można oddać?
To zależy od rodzaju opakowania.
W Niemczech można spotkać produkty sprzedawane w szklanych opakowaniach wielorazowych. W takim przypadku na opakowaniu lub przy cenie może być informacja o kaucji.
Nie należy więc automatycznie wyrzucać każdego szklanego opakowania do kontenera na szkło.
Jeżeli widzimy informację:
Mehrweg
warto sprawdzić, czy opakowanie jest częścią systemu zwrotnego.
Gdzie oddaje się butelki i puszki?
Najczęściej w Pfandautomat, czyli automacie znajdującym się w sklepie.
Automaty znajdziemy między innymi w:
supermarketach,
dyskontach,
większych sklepach spożywczych.
Wkładamy butelkę lub puszkę do odpowiedniego otworu, a automat rozpoznaje opakowanie.
Jeżeli wszystko jest w porządku, urządzenie nalicza kwotę zwrotu.
Na koniec otrzymujemy:
Pfandbon.
Z tym kuponem idziemy do kasy i otrzymujemy zwrot pieniędzy albo możemy wykorzystać wartość bonu przy zakupach.
Czy butelki trzeba oddawać w tym samym sklepie?
W przypadku jednorazowych opakowań objętych ustawowym Pfand nie musimy wracać do sklepu, w którym kupiliśmy napój.
Obowiązek zwrotu zależy od rodzaju opakowania i asortymentu sklepu.
W praktyce oznacza to, że sklep sprzedający określony rodzaj jednorazowych opakowań musi przyjmować odpowiednie opakowania tego samego rodzaju materiałowego, niezależnie od marki. Na przykład sklep sprzedający napoje w jednorazowych plastikowych butelkach nie może po prostu odmówić przyjęcia innej marki takiej butelki tylko dlatego, że została kupiona gdzie indziej.
W przypadku Mehrweg zasady są inne.
Sklep nie zawsze ma obowiązek przyjąć każdą butelkę wielorazową, której sam nie sprzedaje. W praktyce wiele sklepów przyjmuje jednak również takie butelki, szczególnie jeśli należą do popularnych systemów.
Co zrobić, jeśli automat nie chce przyjąć butelki?
To zdarza się bardzo często.
Automat może nie rozpoznać opakowania, jeżeli:
butelka jest mocno uszkodzona,
puszka jest zgnieciona,
kod kreskowy jest nieczytelny,
oznaczenie Pfand jest uszkodzone.
I tutaj ważna informacja:
Nie oznacza to automatycznie, że tracimy kaucję.
Jeżeli jednorazowe opakowanie rzeczywiście podlega Pfand, a automat go nie rozpoznaje z powodu uszkodzenia, należy poprosić pracownika sklepu o pomoc. Przepisy przewidują obowiązek przyjęcia takich opakowań także w sytuacji, gdy automat nie jest w stanie ich odczytać.
Jeżeli natomiast całkowicie brakuje oznaczenia lub kodu pozwalającego zidentyfikować opakowanie jako objęte Pfand, sytuacja może być trudniejsza.
Czy można zgniatać butelki i puszki przed oddaniem?
Z punktu widzenia automatu nie jest to dobry pomysł.
Jeżeli mocno zgnieciemy butelkę albo puszkę, automat może jej nie rozpoznać.
W przypadku puszek warto więc zostawić je w takim stanie, aby można było odczytać kod i rozpoznać opakowanie.
Co ciekawe, jeżeli puszka objęta Pfand zostanie przypadkowo lub nawet celowo zdeformowana, samo uszkodzenie nie daje sklepowi automatycznie prawa do odmowy wypłaty kaucji, jeśli można jednoznacznie stwierdzić, że jest to objęte Pfand opakowanie. Potwierdził to również sąd w sprawie dotyczącej zdeformowanych puszek.
W praktyce jednak najlepiej nie zgniatać opakowań przed oddaniem – oszczędzimy sobie problemów przy automacie.
Co zrobić, kiedy nie znam niemieckiego?
Wystarczy kilka prostych zdań.
Wo ist der Pfandautomat?
Wymowa: wo ist der pfantautomat?
Znaczenie: Gdzie jest automat do zwrotu butelek?
Wo kann ich die Flaschen zurückgeben?
Wymowa: wo kan iś di flaszen curykgeben?
Znaczenie: Gdzie mogę oddać butelki?
Der Automat nimmt die Flasche nicht an.
Wymowa: der automat nimt di flasze niht an
Znaczenie: Automat nie przyjmuje butelki.
Die Dose wird nicht erkannt.
Wymowa: di doze wird niht erkannt
Znaczenie: Puszka nie jest rozpoznawana.
Bekomme ich dafür Pfand?
Wymowa: bekome iś dafyr pfant?
Znaczenie: Czy dostanę za to kaucję?
Wo kann ich den Pfandbon einlösen?
Wymowa: wo kan iś den pfantbon ajnlyzen?
Znaczenie: Gdzie mogę zrealizować bon za kaucję?
Ile pieniędzy można odzyskać?
Jeżeli ktoś regularnie kupuje napoje w opakowaniach objętych Pfand, po pewnym czasie może uzbierać się całkiem niezła kwota.
Przykładowo:
10 puszek × 0,25 € = 2,50 €
20 butelek × 0,25 € = 5 €
40 opakowań × 0,25 € = 10 €
To nie są śmieci.
To pieniądze, które wcześniej zostały wpłacone jako kaucja.
Dlaczego Niemcy mają system Pfand?
System ma również znaczenie środowiskowe.
W przypadku opakowań Mehrweg butelki są czyszczone i ponownie wykorzystywane. W przypadku Einweg opakowania są zwracane do systemu i przeznaczane do recyklingu.
Warto jednak pamiętać, że Pfand i Mehrweg to nie to samo.
Butelka Einweg również może mieć Pfand – po prostu po zwrocie nie wraca do obiegu jako ta sama butelka, lecz trafia do systemu recyklingu.
Co wrzucić do Pfandautomaten, a co do kontenera na szkło?
Najprościej zapamiętać:
Do Pfandautomaten:
✔ objęte Pfand butelki plastikowe
✔ objęte Pfand puszki
✔ odpowiednie butelki szklane objęte Pfand
✔ niektóre inne opakowania napojów objęte systemem
Do kontenera na szkło:
✔ zwykłe słoiki po żywności
✔ nieobjęte kaucją butelki szklane
✔ inne szklane opakowania przeznaczone do zbiórki szkła
Zawsze warto sprawdzić, czy dane opakowanie rzeczywiście jest objęte Pfand.
Najczęstsze błędy przy oddawaniu butelek w Niemczech
1. „Każda butelka ma 25 centów.”
Nie.
25 centów dotyczy objętych systemem opakowań Einweg. Butelki Mehrweg często mają kaucję 8 lub 15 centów.
2. „Każde szkło wrzucam do Pfandautomaten.”
Nie.
Zwykły słoik po ogórkach czy dżemie nie jest automatycznie opakowaniem objętym Pfand.
3. „Pfand oznacza Mehrweg.”
Nie.
Pfand może dotyczyć zarówno Einweg, jak i Mehrweg.
4. „Mogę mocno zgnieść puszkę przed oddaniem.”
Lepiej tego nie robić.
Automat może mieć problem z jej rozpoznaniem.
5. „Muszę oddać butelkę dokładnie w tym sklepie, w którym ją kupiłam.”
Nie zawsze.
W przypadku jednorazowych opakowań obowiązują zasady dotyczące rodzaju materiału i asortymentu sklepu.
Pfand po niemiecku – zapamiętaj te trzy słowa
Jeżeli mieszkasz albo pracujesz w Niemczech, naprawdę warto zapamiętać:
Pfand – kaucja
Einweg – jednorazowe
Mehrweg – wielorazowe
Dzięki tym trzem słowom znacznie łatwiej zorientować się, co właściwie dzieje się z naszymi butelkami.
A jeżeli pierwszy raz stajesz przed Pfandautomatem i nie wiesz, co zrobić – spokojnie.
Po kilku zwrotach wszystko staje się banalnie proste.
Butelka do automatu.
Puszka do automatu.
Bon do kasy.
I pieniądze wracają do kieszeni. 😉
A Ty oddajesz butelki i puszki w Niemczech?
Czy pamiętasz swój pierwszy kontakt z Pfandautomatem?
A może miałaś kiedyś sytuację, kiedy automat nie chciał przyjąć butelki albo puszki i kompletnie nie wiedziałaś, co zrobić?
Napisz w komentarzu. Takie doświadczenia są bardzo przydatne dla osób, które dopiero zaczynają życie lub pracę w Niemczech.
Komentarze
Prześlij komentarz
Dziękuję za komentarz. Cieszę się, że zainteresował Cię mój artykuł. Pozdrawiam. Barbara Bereżańska