Pasja Mel Gibson – recenzja filmu o męce Jezusa, który trudno zapomnieć

„Pasja” (The Passion of the Christ) Mela Gibsona to jeden z najbardziej przejmujących i kontrowersyjnych filmów religijnych w historii kina. Film z 2004 roku przedstawia ostatnie godziny życia Jezusa Chrystusa – od modlitwy w Ogrodzie Getsemani, przez pojmanie, proces i drogę krzyżową, aż po ukrzyżowanie i zmartwychwstanie. To kino niezwykle brutalne, ale jednocześnie pełne emocji, symboliki i pytań o wiarę, cierpienie, przebaczenie i ludzką naturę. 

Nie jest to film, który łatwo obejrzeć i po prostu zapomnieć. „Pasja” Mela Gibsona zmusza do patrzenia na znaną historię w sposób znacznie bardziej dosłowny niż większość wcześniejszych ekranizacji biblijnych.

„Pasja” – podstawowe informacje o filmie

Tytuł: „Pasja” / The Passion of the Christ

Rok produkcji: 2004
Reżyseria: Mel Gibson
Scenariusz: Mel Gibson, Benedict Fitzgerald
Gatunek: dramat, film biblijny
Czas trwania: 127 minut
Jezus: Jim Caviezel

W najważniejszych rolach występują również Maia Morgenstern jako Maria, Monica Bellucci jako Maria Magdalena, Hristo Shopov jako Poncjusz Piłat, Francesco De Vito jako Piotr oraz Luca Lionello jako Judasz. 

O czym jest film „Pasja” Mela Gibsona?

Film opowiada o ostatnich godzinach życia Jezusa Chrystusa. Gibson rozpoczyna historię w Ogrodzie Getsemani, a następnie prowadzi widza przez wydarzenia, które poprzedziły ukrzyżowanie.

Jezus zostaje zdradzony przez Judasza, pojmany i postawiony przed przywódcami religijnymi. Następnie rozpoczyna się droga prowadząca do Golgoty.

To właśnie męka Jezusa i droga krzyżowa zajmują w filmie szczególnie dużo miejsca.

Gibson nie próbuje złagodzić przedstawianych wydarzeń. Wręcz przeciwnie – pokazuje ból, strach, upokorzenie i fizyczne cierpienie w sposób niezwykle dosadny.

I właśnie tutaj zaczyna się największa siła, ale również największy problem filmu.

„Pasja” – film niezwykle brutalny

Nie można napisać recenzji „Pasji” bez wspomnienia o jej brutalności.

To nie jest spokojny film religijny przeznaczony wyłącznie do wielkopostnego oglądania. Sceny biczowania, drogi krzyżowej i ukrzyżowania są bardzo drastyczne.

Filmweb również wskazuje na kontrowersje związane z przejaskrawieniem przemocy, a opinie widzów od lat są mocno podzielone właśnie w tej kwestii. 

Dla jednych tak dosłowne pokazanie męki Jezusa sprawia, że film jest niezwykle mocny i przejmujący. Dla innych ilość przemocy przesłania religijny i duchowy wymiar historii.

Moim zdaniem właśnie ta granica między przejmującym realizmem a epatowaniem cierpieniem jest w „Pasji” najbardziej interesująca.

Jim Caviezel jako Jezus Chrystus

Jednym z największych atutów filmu jest Jim Caviezel w roli Jezusa.

Jego gra nie opiera się wyłącznie na dialogach. W wielu najważniejszych scenach aktor komunikuje emocje przede wszystkim spojrzeniem, mimiką i gestami.

Ma to szczególne znaczenie dlatego, że większość dialogów w filmie nie jest prowadzona po angielsku.

I właśnie ten zabieg sprawia, że „Pasja” wyróżnia się również pod względem językowym.

W jakim języku jest „Pasja”?

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech filmu jest wykorzystanie języków związanych z epoką Jezusa.

Bohaterowie żydowscy, w tym Jezus i apostołowie, mówią przede wszystkim po aramejsku, natomiast Rzymianie posługują się łaciną. Twórcy konsultowali językową stronę filmu z ojcem Williamem Fulco, który przygotował dialogi na potrzeby produkcji. 

Dzięki temu widz nie ogląda historii biblijnej w języku współczesnym. Powstaje wrażenie większego dystansu czasowego, ale jednocześnie wydarzenia wydają się bardziej realistyczne.

„Pasja” jest więc filmem z napisami, ale brak współczesnego języka wcale nie odbiera mu emocjonalności. Wręcz przeciwnie.

Maria – matka patrząca na cierpienie syna

Jedną z najbardziej przejmujących postaci filmu jest Maria, grana przez Maię Morgenstern.

Gibson nie pokazuje jej wyłącznie jako postaci obecnej gdzieś na drugim planie. Jej spojrzenie i reakcje pozwalają zobaczyć mękę Jezusa również z perspektywy matki.

I to właśnie te sceny mogą być dla wielu widzów trudniejsze niż sama przemoc.

Bo można patrzeć na ukrzyżowanie Jezusa jako wydarzenie religijne, ale można również spojrzeć na nie oczami matki, która widzi cierpienie własnego dziecka i nie jest w stanie go powstrzymać.

„Pasja” a Ewangelia

Film Mela Gibsona jest oparty przede wszystkim na opisach męki Jezusa zawartych w Ewangeliach Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. 

Jednocześnie film nie jest po prostu filmowym odtworzeniem tekstu Biblii. Gibson wykorzystuje również dodatkowe elementy tradycji chrześcijańskiej i wizji artystycznej.

Dlatego warto pamiętać, że „Pasja” jest interpretacją historii ewangelicznej, a nie dokumentalnym zapisem wydarzeń historycznych.

Dlaczego „Pasja” zrobiła takie wrażenie?

Moim zdaniem przede wszystkim dlatego, że Gibson odebrał tej historii bezpieczny dystans.

Historię Jezusa znamy od dzieciństwa. Słyszymy o ukrzyżowaniu podczas nabożeństw, czytamy fragmenty Ewangelii, oglądamy przedstawienia drogi krzyżowej.

Ale często znamy te wydarzenia przede wszystkim jako religijne symbole.

„Pasja” pokazuje natomiast człowieka.

Człowieka pobitego, poniżonego, samotnego i cierpiącego.

I dlatego po obejrzeniu filmu niektóre znane wcześniej słowa z Ewangelii mogą zabrzmieć zupełnie inaczej.

Czy „Pasja” to film tylko dla osób wierzących?

Nie.

Choć jest to zdecydowanie film religijny i biblijny, można go odbierać również jako opowieść o zdradzie, strachu, przemocy, przebaczeniu, miłości matki do dziecka oraz ludzkiej zdolności do okrucieństwa.

Osoba wierząca może oglądać „Pasję” jako film o męce i ofierze Chrystusa.

Osoba niewierząca może natomiast potraktować ją jako bardzo mocny dramat historyczny i psychologiczny.

To zresztą jedna z przyczyn, dla których film do dziś wywołuje tak różne reakcje. 

Czy warto obejrzeć „Pasję” Mela Gibsona?

Tak, ale trzeba wiedzieć, na co się przygotować.

Nie poleciłabym tego filmu osobie szukającej lekkiego filmu religijnego na wieczór. „Pasja” jest ciężka, brutalna i emocjonalnie wyczerpująca.

Jeżeli jednak interesuje Cię kino biblijne, historia Jezusa Chrystusa, filmy religijne albo twórczość Mela Gibsona, jest to produkcja, którą zdecydowanie warto zobaczyć przynajmniej raz.

Nie dlatego, że jest pozbawiona wad.

Właśnie dlatego, że trudno przejść obok niej obojętnie.

Moja ocena filmu „Pasja”

„Pasja” nie jest filmem, który daje łatwe odpowiedzi. Zmusza raczej do zadawania pytań.

Czy cierpienie pokazane przez Gibsona pomaga zrozumieć ofiarę Jezusa, czy momentami staje się zbyt dosłowne?

Czy brutalność wzmacnia przesłanie filmu, czy je przesłania?

I wreszcie – czy znając historię od dzieciństwa, rzeczywiście rozumiemy jej znaczenie?

Dla mnie największą wartością „Pasji” jest właśnie to, że po zakończeniu filmu historia, którą wydawało się, że znamy na pamięć, zaczyna wyglądać inaczej.

A Wy jak odebraliście film „Pasja” Mela Gibsona? Czy ta niezwykle brutalna i realistyczna wizja męki Jezusa zrobiła na Was wrażenie?