Lekcja 26: Szyk w zdaniu, tryb pytający „czy” – zdania pytające wymagające rozstrzygnięcia (ja, nein, doch)

Kolejna lekcja niemieckiego. I tym razem będzie naprawdę praktycznie, bo nauczymy się zadawać pytania, na które można odpowiedzieć po prostu:

ja – tak
nein – nie
doch – właśnie tak / owszem / jednak tak

Czyli zajmiemy się pytaniami, które w języku niemieckim nie mają osobnego słowa odpowiadającego polskiemu „czy”.

Spokojnie – nie będziemy od razu komplikować sobie życia. Najpierw najważniejsza zasada.

Jak tworzymy pytanie w języku niemieckim?

Jeżeli chcemy zadać pytanie, na które można odpowiedzieć tak albo nie, najczęściej stawiamy odmieniony czasownik na pierwszym miejscu.

Schemat:

CZASOWNIK + OSOBA + RESZTA ZDANIA?

Na przykład:

Du arbeitest heute.
Pracujesz dzisiaj.

zamieniamy na:

Arbeitest du heute?
Pracujesz dzisiaj? / Czy pracujesz dzisiaj?

W języku niemieckim nie dodajemy tutaj żadnego odpowiednika polskiego słowa „czy”.

Nie mówimy więc dosłownie „czy ty pracujesz”, tylko po prostu:

Arbeitest du heute?
wymowa: arbajtest du hojte?

Kilka prostych przykładów

Hast du schon dein Zimmer aufgeräumt?
Posprzątałaś/posprzątałeś już swój pokój?
wymowa: hast du szon dajn cimer aufgerojmt?

Hat sie die Medikamente genommen?
Czy ona wzięła leki?
wymowa: hat zi di medikamente genomen?

Gehst du heute zum Arzt?
Idziesz dzisiaj do lekarza?
wymowa: gehst du hojte cum arct?

Magst du noch ein Stück Fleisch?
Chcesz jeszcze kawałek mięsa?
wymowa: magst du noch ajn sztyk flajsz?

Kannst du bitte aufstehen?
Możesz wstać?
wymowa: kanst du byte aufsztejen?

Bist du böse auf mich?
Jesteś na mnie zła/zły?
wymowa: bist du byze auf mich?

Bist du beleidigt?
Jesteś obrażona/obrażony?
wymowa: bist du beleidigt?

Macht der Arzt auch Hausbesuche?
Czy lekarz również przyjmuje w domu / odbywa wizyty domowe?
wymowa: macht der arct auch hausbezuchе?

Haben deine Kinder angerufen?
Dzwoniły Twoje dzieci?
wymowa: haben dajne kinder angerufen?

Haben Sie Wechselgeld?
Czy ma Pan/Pani drobne? / Czy ma Pan/Pani wydać?
wymowa: haben zi wekselgelt?

Müssen wir wirklich darüber diskutieren?
Czy naprawdę musimy o tym dyskutować?
wymowa: mysen wir wirkliś dar-yber diskutiren?

Können Sie mir helfen?
Czy może mi Pan/Pani pomóc?
wymowa: kynen zi mir helfen?

Habt ihr alles dabei?
Macie wszystko przy sobie?
wymowa: habt ir alles dabei?

Seid ihr fertig?
Jesteście już gotowi?
wymowa: zajt ir fertiś?

Macht er das absichtlich?
Czy on robi to celowo?
wymowa: macht er das absichtliś?

A co z czasownikami modalnymi?

Tutaj również czasownik odmieniony znajduje się na początku pytania.

Na przykład:

Kannst du mir helfen?
Możesz mi pomóc?
wymowa: kanst du mir helfen?

Musst du heute arbeiten?
Musisz dzisiaj pracować?
wymowa: must du hojte arbajten?

Willst du Kaffee?
Chcesz kawę?
wymowa: willst du kafe?

Darf ich hier sitzen?
Mogę tutaj usiąść?
wymowa: darf ich hir sitzen?

Zauważcie, że przy czasowniku modalnym drugi czasownik, jeżeli występuje, zostaje na końcu:

Kannst du mir helfen?

Dosłownie możemy sobie zapamiętać:

Kannst + du + mir + helfen?

„Ja”, „nein” i bardzo ważne „doch”

I tutaj dochodzimy do rzeczy, która potrafi namieszać osobom uczącym się niemieckiego.

Na zwykłe pytanie twierdzące sprawa jest prosta:

Hast du heute gearbeitet?
Pracowałaś dzisiaj?

Ja. – Tak.
Nein. – Nie.

Ale co zrobić, kiedy pytanie jest przeczące?

Na przykład:

Hast du heute nicht gearbeitet?
Nie pracowałaś dzisiaj?

Jeżeli rzeczywiście nie pracowałaś, odpowiadasz:

Nein.
Nie.

Ale jeżeli pracowałaś i chcesz powiedzieć:

„Ależ tak, pracowałam!”

wtedy Niemiec powie:

Doch!
wymowa: doch

I właśnie to słowo jest bardzo ważne.

Co właściwie oznacza „doch”?

Doch stosujemy między innymi wtedy, kiedy chcemy zaprzeczyć przeczeniu.

Czyli ktoś mówi:

Du hast heute nicht gearbeitet.
Nie pracowałaś dzisiaj.

A Ty odpowiadasz:

Doch!
Ależ pracowałam! / Właśnie, że tak!

Albo:

Du hast keine Zeit.
Nie masz czasu.

Doch, ich habe Zeit.
Ależ mam czas.

wymowa: doch, ich habe cajt.

Zapamiętaj prostą zasadę

Pytanie twierdzące:

Hast du Zeit?
Masz czas?

Ja. – Tak.
Nein. – Nie.

Pytanie przeczące:

Hast du keine Zeit?
Nie masz czasu?

Nein. – Nie, nie mam.
Doch. – Ależ mam!

To właśnie doch jest odpowiednikiem naszego:

„Ależ tak!”
„Właśnie, że tak!”
„Owszem!”

Jeszcze kilka przykładów z „doch”

Bist du nicht müde?
Nie jesteś zmęczona/zmęczony?

Jeżeli jesteś zmęczona:

Doch, ich bin müde.
Ależ jestem zmęczona.

wymowa: doch, ich bin myde.

Jeżeli nie jesteś zmęczona:

Nein, ich bin nicht müde.
Nie, nie jestem zmęczona.

Hast du das nicht verstanden?
Nie zrozumiałaś tego?

Doch, ich habe es verstanden.
Ależ zrozumiałam.

wymowa: doch, ich habe es fersztanden.

Willst du keinen Kaffee?
Nie chcesz kawy?

Doch, ich möchte einen Kaffee.
Ależ chcę kawę.

wymowa: doch, ich myśte ajnen kafe.

„Czy” po niemiecku – tego słowa po prostu nie ma

To jedna z rzeczy, które warto sobie bardzo dobrze zapamiętać.

Po polsku:

Czy masz czas?

Po niemiecku nie szukamy słowa „czy”.

Mówimy:

Hast du Zeit?
Masz czas?

Po polsku:

Czy idziesz dzisiaj do lekarza?

Po niemiecku:

Gehst du heute zum Arzt?

Po polsku:

Czy możesz mi pomóc?

Po niemiecku:

Kannst du mir helfen?

Po polsku:

Czy jesteście gotowi?

Po niemiecku:

Seid ihr fertig?

Czyli najważniejsze jest zapamiętanie:

PYTANIE, NA KTÓRE ODPOWIADAMY: TAK/NIE = CZASOWNIK NA POCZĄTKU

A co z pytaniem z „albo”?

Tutaj również możemy użyć takiej konstrukcji:

Backe ich heute einen Kuchen oder lasse ich es sein?
Upiekę dzisiaj ciasto, czy dam sobie z tym spokój?

wymowa: bake ich hojte ajnen kuchen oda lase ich es zajn?

Zwróćcie uwagę na dwie części pytania:

Backe ich heute einen Kuchen?
Upiekę dzisiaj ciasto?

Oder lasse ich es sein?
Czy dam sobie z tym spokój?

W obu częściach czasownik znajduje się na początku.

Pytania, które przydadzą się w codziennym życiu

A teraz kilka zdań, które naprawdę mogą się przydać na co dzień – również na szteli.

Haben Sie Hunger?
Jest Pan/Pani głodny/głodna?
wymowa: haben zi hunger?

Möchten Sie etwas essen?
Chce Pan/Pani coś zjeść?
wymowa: myśten zi etfas esen?

Möchten Sie Kaffee oder Tee?
Chce Pan/Pani kawę czy herbatę?
wymowa: myśten zi kafe oda te?

Brauchen Sie Hilfe?
Potrzebuje Pan/Pani pomocy?
wymowa: brauchen zi hilfe?

Haben Sie Ihre Medikamente genommen?
Czy przyjął/przyjęła Pan/Pani swoje leki?
wymowa: haben zi ire medikamente genomen?

Geht es Ihnen gut?
Czy dobrze się Pan/Pani czuje?
wymowa: gejt es inen gut?

Sind Sie müde?
Jest Pan/Pani zmęczony/zmęczona?
wymowa: zind zi myde?

Möchten Sie spazieren gehen?
Chce Pan/Pani iść na spacer?
wymowa: myśten zi szpaciren gejen?

Kommen Ihre Kinder heute?
Czy Pana/Pani dzieci przychodzą dzisiaj?
wymowa: komen ire kinder hojte?

Mała ściąga na koniec

Jeżeli chcecie szybko przypomnieć sobie dzisiejszą lekcję, zapamiętajcie trzy rzeczy:

1. Pytanie „tak/nie”

CZASOWNIK + OSOBA + RESZTA

Hast du Zeit?
Masz czas?

2. Nie ma osobnego „czy”

Gehst du heute zur Arbeit?
Idziesz dzisiaj do pracy?

3. „Doch” odpowiada na przeczenie

Du hast keine Zeit.
Nie masz czasu.

Doch!
Ależ mam!

I właśnie dlatego warto zaprzyjaźnić się ze słowem doch, bo będziecie je słyszeć w niemieckich rozmowach bardzo często.

Ćwiczenie dla Was 😊

Spróbujcie same ułożyć po niemiecku:

1. Czy masz dzisiaj wolne?

2. Czy możesz mi pomóc?

3. Czy jesteś zmęczona?

4. Czy senior już jadł?

5. Czy musimy dzisiaj iść do lekarza?

6. Czy nie masz czasu?

A teraz najważniejsze: jak odpowiedziałybyście na pytanie „Hast du heute nicht gearbeitet?”, jeżeli pracowałyście?

Oczywiście:

Doch! 

Odpowiedzi

1. Czy masz dzisiaj wolne? Hast du heute frei?
2. Czy możesz mi pomóc? Kannst du mir helfen?
3. Czy jesteś zmęczona? Bist du müde?
4. Czy senior już jadł? Hat der Senior schon gegessen?
5. Czy musimy dzisiaj iść do lekarza? Müssen wir heute zum Arzt gehen?
6. Czy nie masz czasu? Hast du keine Zeit?

Mam nadzieję, że po tej lekcji pytania po niemiecku będą dla Was trochę łatwiejsze. Najważniejsze, co warto zapamiętać, to prosty szyk: czasownik + osoba + reszta zdania, a także to, że niemieckie „czy” nie ma tutaj swojego odpowiednika.

No i oczywiście nasze małe, ale bardzo ważne „doch” – warto je zapamiętać, bo jeszcze nie raz spotkacie je w codziennych rozmowach. 

A teraz jestem ciekawa Waszych odpowiedzi: które niemieckie pytanie z dzisiejszej lekcji najbardziej przydałoby Wam się w codziennym życiu? A może macie swoje pytanie, które często zadajecie na zleceniu? Napiszcie w komentarzu – chętnie je zobaczę!

Do zobaczenia w kolejnej lekcji! Bis bald!