Demencja u seniora – objawy, których możesz się nie spodziewać. 20 zachowań z życia opiekunki

Każdy z nas prawdopodobnie miał już do czynienia z demencją – osobiście, w rodzinie, w pracy albo poprzez znajomych. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, jak różnorodnie może objawiać się ta choroba.

Kiedy mówimy o demencji, większość osób od razu myśli o zapominaniu. Senior zapomina, gdzie położył klucze, nie pamięta, co jadł na śniadanie albo po raz kolejny pyta o to samo.

To rzeczywiście jedne z najbardziej charakterystycznych objawów. Ale demencja to znacznie więcej.

Może wpływać na pamięć, orientację, mowę, rozumowanie, zachowanie, emocje, sen, apetyt, sposób poruszania się, ocenę sytuacji, rozpoznawanie ludzi i przedmiotów, a nawet na zdolność wykonywania czynności, które przez całe życie były dla seniora czymś oczywistym.

Miałam do tej pory dwunastu podopiecznych z demencją. I mogę powiedzieć jedno: u każdego choroba wyglądała trochę inaczej.

Niektórzy byli spokojni i apatyczni. Inni nieustannie chodzili. Jedni prawie niczego nie pamiętali, ale świetnie radzili sobie z czynnościami, które znali od lat. Inni tracili umiejętności bardzo szybko.

Niektóre zachowania jednak się powtarzały.

1. Zapominanie – najbardziej oczywisty objaw demencji

To prawdopodobnie najbardziej znany objaw choroby. Dla wielu osób wręcz jedyny, jaki kojarzą z demencją.

Początkowo senior może zapominać wydarzenia sprzed kilku tygodni czy miesięcy. Z czasem problemy z pamięcią zaczynają dotyczyć coraz krótszych okresów.

Co wydarzyło się wczoraj?

Co było rano?

Co robiliśmy godzinę temu?

A później – co wydarzyło się kilka minut temu?

W zaawansowanym stadium osoba może nie pamiętać rozmowy, która odbyła się dosłownie przed chwilą.

Przykład z życia

Do mojej podopiecznej przychodziła opieka medyczna. Robili swoje, rozmawiali z nią, wykonywali potrzebne czynności. Podopieczna odprowadzała ich do drzwi, zamykała za nimi i wracała do mnie.

Patrzyła na mnie i pytała:

– Kiedy w końcu przyjdzie opieka medyczna?

Dla niej ta wizyta po prostu się nie wydarzyła.

Inny przykład.

Sprzątam mieszkanie, a podopieczna cały czas siedzi obok i obserwuje moją pracę. Kończę, siadam obok niej i mówię z zadowoleniem:

– Ale się dzisiaj narobiłam. Mamy teraz czyściutko.

A ona odpowiada:

– Przecież ty całymi dniami nic nie robisz.

Kiedy mówię, że właśnie posprzątałam, zaprzecza.

I nie robi tego złośliwie. Ona naprawdę może tego nie pamiętać.

Pamięć odległa może długo pozostawać zachowana

Co ciekawe, osoby z demencją początkowo często bardzo dobrze pamiętają wydarzenia sprzed wielu lat. Potrafią opowiadać o swoim dzieciństwie, wojnie, ślubie, pierwszej pracy czy wydarzeniach sprzed kilkudziesięciu lat.

Mogą również długo zachowywać wiedzę i umiejętności zdobyte przez całe życie – znajomość języków obcych, grę w karty, wiedzę techniczną, zainteresowanie polityką czy umiejętność wykonywania określonych czynności.

Z czasem jednak również te zdolności mogą zacząć zanikać.

Chowanie przedmiotów

Osoby z demencją często odkładają rzeczy w nietypowe miejsca, a następnie nie mogą ich znaleźć.

Najczęściej są to klucze, portfele, dokumenty, okulary, torebki czy wartościowe przedmioty.

Ale zdarza się również coś znacznie bardziej zaskakującego.

Miałam podopieczną, której regularnie „ginęły” biustonosze.

Inna chowała wędzonego łososia.

Obecna podopieczna swego czasu chowała banany.

Problem polega na tym, że osoba chora może być absolutnie przekonana, że sama tych rzeczy nie schowała. Wtedy może dojść do oskarżeń wobec opiekunki lub rodziny.

– Ktoś mi to ukradł.

– Ty to schowałaś.

– Ktoś wszedł do domu.

Dla nas brzmi to absurdalnie. Dla chorego jest to realne przekonanie.

2. Brak orientacji w czasie i przestrzeni

Senior może przestać wiedzieć, jaki mamy rok, miesiąc, dzień tygodnia, a nawet porę dnia.

W bardziej zaawansowanej demencji może dojść do całkowitego zaburzenia rytmu dzień–noc.

Senior śpi w dzień, a w nocy wstaje, ubiera się i chce wychodzić z domu.

Może również nie wiedzieć, gdzie się znajduje.

Początkowo może mieć problem z odnalezieniem sklepu, w którym robił zakupy przez kilkadziesiąt lat, albo parku, po którym codziennie spacerował.

Później może nie być w stanie znaleźć drogi do własnego domu.

A w bardzo zaawansowanym stadium może mieć problem z odnalezieniem łazienki, kuchni czy sypialni we własnym mieszkaniu.

Może również nie pamiętać własnego adresu albo podawać adres domu, w którym mieszkał jako dziecko.

3. Senior nie czuje, że jest u siebie

To jeden z trudniejszych dla opiekunki objawów.

Senior może patrzeć na własny dom, meble, obrazy i przedmioty, a mimo to nie mieć poczucia, że znajduje się u siebie.

I wtedy pojawia się zdanie:

„Ja chcę iść do domu.”

Problem w tym, że senior już jest w domu.

Może zacząć pakować rzeczy do torby. Wybiera ubrania, dokumenty, jedzenie i inne przedmioty, które jego zdaniem powinien zabrać.

Co robić?

Nie ma jednej magicznej metody.

Przede wszystkim trzeba zachować spokój.

Nie warto wdawać się w długą dyskusję:

– Ale przecież to jest twój dom!

– Jak możesz tego nie wiedzieć?

– Przecież mieszkasz tutaj od 40 lat!

Logiczne argumenty niekoniecznie zadziałają.

Lepiej mówić krótkimi, spokojnymi zdaniami i spróbować odwrócić uwagę.

Można zaproponować herbatę, zajęcie, składanie ręczników, podlewanie kwiatów, przygotowanie obiadu albo obejrzenie zdjęć.

Czasami pomaga pokazanie rzeczy należących do seniora – ubrań w szafie, rodzinnego albumu, zdjęć.

Czasami pomaga spokojne przypomnienie:

– Jesteś u siebie. Wczoraj była tutaj córka. Niedługo znowu przyjedzie.

Ale nie zawsze.

Jeśli nic nie pomaga, a senior koniecznie chce wyjść, czasami bezpieczniej jest po prostu wyjść z nim na spacer.

Nie trzeba przez cały czas rozmawiać o „domu”. Można skierować rozmowę na zupełnie inny temat. Po pewnym czasie senior może zapomnieć, dokąd właściwie chciał iść.

4. Apatia albo przeciwnie – nieustanna aktywność

Demencja może całkowicie zmienić poziom aktywności seniora.

Jedni wycofują się z życia.

Nie chcą wychodzić, rozmawiać, oglądać telewizji, słuchać muzyki ani pomagać w domu.

Trudno ich czymkolwiek zainteresować.

Inni stają się natomiast nieustannie aktywni.

Miałam podopieczną, która od rana do wieczora chodziła i mówiła. Jakby ktoś ją nakręcił.

Inna kilka razy dziennie jeździła z rolatorem do miasta i z powrotem. Na zakupy, na cmentarz, na spacer – właściwie bez konkretnego celu.

Jeszcze inna chodziła po całym domu.

Piętro.

Parter.

Piwnica.

Parter.

Piętro.

I tak w kółko.

Kolejna chodziła dookoła salonu tak długo, że mnie samej zaczynało się kręcić w głowie.

Takie zachowania mogą być bardzo wyczerpujące dla opiekunki. Trzeba jednak pamiętać, że senior nie robi tego po to, żeby nam utrudnić życie.

5. Nadpobudliwość, wybuchy złości i agresja

To jeden z objawów, który najbardziej obciąża opiekunkę psychicznie.

Senior może wybuchnąć złością z powodu czegoś, co dla nas jest kompletnie nieistotne.

Dlaczego?

Bo nie rozumie sytuacji.

Nie potrafi znaleźć odpowiednich słów.

Nie potrafi wyjaśnić, czego chce.

Czuje się bezsilny.

Jest zdezorientowany.

A frustracja narasta.

W pewnym momencie może dojść do krzyku, przekleństw, a nawet agresji fizycznej.

W takiej sytuacji nie warto prowadzić dyskusji.

Nie należy udowadniać seniorowi, że nie ma racji.

Podnoszenie głosu również zazwyczaj tylko pogarsza sytuację.

Najlepiej mówić spokojnie, krótko i – jeśli to możliwe – dać seniorowi przestrzeń.

Czasami najlepszym rozwiązaniem jest wycofanie się na kilka minut.

Nie należy jednak robić tego demonstracyjnie, z obrażoną miną czy trzaskaniem drzwiami.

Jeżeli sytuacja jest niebezpieczna, trzeba przede wszystkim zadbać o bezpieczeństwo swoje i seniora oraz szukać pomocy.

A kiedy emocje opadną?

Nie ma sensu wracać do awantury i godzinami jej analizować.

Dla osoby z demencją sytuacja, która dla nas była bardzo ważna, może po kilkunastu minutach już nie istnieć.

6. Utrata logicznego myślenia

Osoba z demencją może mieć coraz większe problemy z łączeniem faktów i wyciąganiem logicznych wniosków.

Trudniej rozumie skomplikowane zdania, instrukcje i problemy wymagające kilku etapów myślenia.

Dlatego warto mówić:

krótko, prosto i spokojnie.

Jedno polecenie naraz.

Zamiast:

„Idź na górę, weź z szafy niebieski sweter, potem zejdź na dół, bo wychodzimy do lekarza.”

Lepiej:

„Chodźmy na górę.”

A później:

„Weźmiemy sweter.”

Jeśli senior zaczyna krążyć w rozmowie wokół tego samego problemu, nie zawsze warto próbować go przekonać.

Czasami najlepszym rozwiązaniem jest zakończenie tematu.

7. Zapominanie słów i błędne ich używanie

Senior może zapomnieć najprostszych słów.

Wie, co chce powiedzieć, ale nie może znaleźć odpowiedniego określenia.

Zamiast „lodówka” mówi:

– To, gdzie trzymamy jedzenie.

Zamiast „telefon”:

– To, czym dzwonię.

Jeżeli wiemy, o co chodzi, warto pomóc.

Nie trzeba jednak za każdym razem poprawiać seniora.

To może być dla niego frustrujące.

8. Zaburzenia snu

Demencja często wpływa również na sen.

Senior może budzić się w nocy, chodzić po domu, ubierać się, przygotowywać do wyjścia albo uważać, że jest rano, mimo że jest środek nocy.

Warto zadbać o możliwie regularny rytm dnia, aktywność w ciągu dnia i światło dzienne.

Jeżeli problemy ze snem są nasilone lub pojawiły się nagle, warto porozmawiać z lekarzem.

Nie należy samodzielnie dobierać seniorowi leków nasennych czy uspokajających.

9. Zaburzenia apetytu i uczucia sytości

Tutaj również mogą pojawić się dwa zupełnie przeciwne scenariusze.

Senior może jeść bez przerwy.

Albo może prawie całkowicie stracić apetyt.

Niektóre osoby nie pamiętają, że właśnie jadły i chwilę później ponownie pytają o jedzenie.

Inne zapominają o jedzeniu albo nie rozpoznają przygotowanego posiłku jako czegoś, co powinny zjeść.

Przy osobie, która ciągle je, warto unikać robienia ogromnych zapasów łatwo dostępnej żywności.

Można przygotować w widocznym miejscu owoce czy pokrojone warzywa.

Przy osobie, która nie chce jeść, często lepiej sprawdzają się małe porcje. Duży talerz pełen jedzenia może seniora zniechęcić.

Warto również pamiętać o piciu.

Odwodnienie u osoby starszej może być poważnym problemem.

Jeśli senior nie chce pić samej wody, można zaproponować inne napoje odpowiednie dla jego stanu zdrowia.

10. Halucynacje

Halucynacje również mogą występować u osób z demencją.

Senior może widzieć ludzi, zwierzęta lub przedmioty, których w rzeczywistości nie ma.

I tutaj mam historię, której długo nie zapomnę.

Na zlecenia zabierałam swój czarno-biały kocyk w zebrę. Z jednej strony był czarny.

Pewnego dnia położyłam go na łóżku czarną stroną do góry.

Siedziałam w salonie.

Podopieczna zeszła z piętra i powiedziała:

– U góry, w łóżku leżą zwłoki.

Nie za bardzo chciało mi się tam iść.

Oczywiście wiedziałam, że żadnych zwłok tam nie ma.

Podopieczna jednak nie dawała za wygraną. W końcu zaciągnęła mnie do sypialni.

Wchodzę.

I widzę…

Mój czarny kocyk.

Seniorka również patrzy.

Nagle jest zdziwiona.

Widziała tylko kocyk.

A chwilę wcześniej była absolutnie przekonana, że na łóżku leżały zwłoki.

Trochę bojaźliwa jestem, więc uwierzcie mi – później trudno było mi spać w tym pokoju.

Kiedy opowiadałam o tym córce podopiecznej, obie dostałyśmy gęsiej skórki.

Jeżeli senior doświadcza halucynacji, nie warto go wyśmiewać ani mówić:

„Przecież tego nie ma! Co ty wymyślasz?”

Dla niego to może być naprawdę przerażające doświadczenie.

Jeżeli takie objawy pojawiają się nagle, są nasilone albo towarzyszą im inne niepokojące zmiany, warto skontaktować się z lekarzem.

11. Problemy z higieną

Osoby z demencją mogą zacząć bać się kąpieli lub prysznica.

Mogą nie rozumieć, po co mają się myć.

Mogą nie chcieć rozebrać się przed drugą osobą.

Mogą również zapomnieć, jak wykonać poszczególne czynności związane z higieną.

Warto obserwować, o jakiej porze dnia senior najlepiej reaguje na propozycję kąpieli.

Jedni chętniej zrobią to rano.

Inni wieczorem.

Nie warto przez pół dnia powtarzać:

„Musisz się wykąpać.”

„Kiedy w końcu pójdziesz pod prysznic?”

„Przecież mówiłam ci już pięć razy.”

To może tylko zwiększyć opór.

Czasami pomaga również pomoc drugiej osoby – rodziny, pielęgniarki czy opieki medycznej.

Jeśli problem z higieną się powtarza, należy poinformować rodzinę i firmę oraz wspólnie szukać rozwiązania.

12. Nierozpoznawanie osób, przedmiotów i miejsc

W zaawansowanej demencji może dojść do sytuacji, w której senior nie rozpoznaje przedmiotów, mimo że widzi je przed sobą.

Może nie wiedzieć, do czego służy szczoteczka do zębów.

Może nie rozpoznać telefonu.

Może patrzeć na zdjęcie bliskiej osoby i nie wiedzieć, kto jest na fotografii.

W najtrudniejszych przypadkach może również nie rozpoznawać członków własnej rodziny.

Dla rodziny jest to niezwykle bolesne.

Warto jednak pamiętać, że nie oznacza to, że senior przestał kochać swoje dzieci czy wnuki.

Choroba zabiera mu zdolność rozpoznawania, a nie uczucia, które przez całe życie były częścią jego historii.

13. Nietrzymanie moczu i kału oraz załatwianie potrzeb poza toaletą

Z inkontynencją większość opiekunek prawdopodobnie miała już do czynienia.

Znacznie trudniejsza sytuacja pojawia się wtedy, kiedy senior nie rozumie już, gdzie powinien załatwiać swoje potrzeby.

Moja pierwsza podopieczna załatwiała się na dywan w sypialni.

Długo nie wiedziałyśmy, co się dzieje.

Pewnego dnia chciałam zawołać ją na obiad. Zastałam seniorkę w sypialni, stojącą obok łóżka z bielizną opuszczoną do kolan.

Pomyślałam, że się przebiera.

Powiedziałam tylko:

– Jak skończysz, zejdź na obiad.

Dopiero kilka dni później, chodząc po pokoju boso, zrozumiałam, co się dzieje.

Weszłam w coś mokrego.

Wtedy przypomniałam sobie wcześniejszą sytuację.

Kiedy przyjechała córka podopiecznej, odwróciłyśmy dywan.

Okazało się, że seniorka prawdopodobnie od dłuższego czasu traktowała go jak toaletę.

Dywan został wyniesiony.

Sytuacja na jakiś czas się poprawiła.

Później córka zdecydowała jednak o umieszczeniu mamy w domu opieki.

Pamiętam, że kiedy zaczynałam tam pracę, powiedziałam jej, że może nadejść moment, w którym pojawią się bardzo trudne problemy związane z demencją.

Wtedy odpowiedziała:

– Jeżeli do tego dojdzie, będzie to moment, w którym oddam mamę do domu opieki.

I rzeczywiście tak się stało.

14. Problemy z gryzieniem i połykaniem

W zaawansowanej demencji mogą pojawić się problemy z jedzeniem.

Senior może mieć trudności z gryzieniem, przeżuwaniem i połykaniem.

Może również nie rozumieć, jak należy prawidłowo jeść.

To nie jest już tylko kwestia „wybredności”.

Problemy z połykaniem mogą prowadzić do zakrztuszenia i przedostania się pokarmu do dróg oddechowych.

Jeżeli zauważymy takie problemy, należy poinformować rodzinę i skonsultować sytuację z lekarzem lub odpowiednim specjalistą.

15. Dreptanie i chodzenie bez celu

W zaawansowanej demencji senior może chodzić bez konkretnego celu.

W kółko.

Po mieszkaniu.

Po ogrodzie.

Po korytarzu.

Może również ruszyć przed siebie i nie zwracać uwagi na przeszkody.

To zwiększa ryzyko upadków.

Zmienia się również sposób chodzenia. Senior może pochylać ciało do przodu i ciągnąć stopy po podłodze.

Zwykły dywan czy chodniczek może wtedy stać się poważnym zagrożeniem.

Dlatego w domu osoby z zaawansowaną demencją warto ograniczyć liczbę zbędnych przedmiotów znajdujących się na podłodze.

16. Utrata umiejętności korzystania z urządzeń

Pralka.

Suszarka.

Zmywarka.

Ekspres do kawy.

Czajnik.

Kuchenka.

Mikrofalówka.

Nawet zwykła lodówka.

Urządzenia, które senior przez całe życie obsługiwał bez problemu, mogą nagle stać się dla niego niezrozumiałe.

Co więcej, senior może być przekonany, że to inni źle korzystają z urządzeń.

Pralka jest za głośna.

Zmywarka niepotrzebna.

Lodówka świeci.

Ekspres „wariuje”.

Nie zawsze warto próbować tego logicznie tłumaczyć.

Czasami trzeba po prostu zmienić sposób organizacji domu.

Jeżeli senior regularnie włącza urządzenia w sposób stwarzający zagrożenie, należy pomyśleć o zabezpieczeniu ich zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

Tutaj naprawdę trzeba być krok przed podopiecznym.

17. Zaburzenia smaku

U części osób z demencją mogą pojawić się również zmiany w odczuwaniu smaku.

Moja podopieczna potrafi powiedzieć, że wszystko jest bez smaku.

Czasami przesolę albo mocniej przyprawię potrawę, a ona nadal twierdzi, że niczego nie dodałam.

Jednocześnie bardzo intensywnie odczuwa smak kwaśny.

To kolejny powód, dla którego w domu osoby z demencją trzeba uważać na środki chemiczne, detergenty i inne substancje, których senior nie powinien spożywać.

Nie należy zostawiać ich w łatwo dostępnych miejscach.

18. Problemy z oceną sytuacji

To jeden z objawów, który dla opiekunki oznacza ogromną odpowiedzialność.

Senior może nieprawidłowo oceniać temperaturę.

Latem chce wyjść w zimowej kurtce.

Zimą uważa, że wystarczy cienka bluzka.

Może również nie oceniać własnych możliwości fizycznych.

Idzie coraz dalej i dalej, mimo że później może nie mieć siły wrócić.

Może wejść do lasu, nie zdając sobie sprawy z odległości.

Może próbować wykonać czynność, która jest dla niego zbyt trudna.

I tutaj opiekunka musi myśleć również za niego.

Czy może zostać sam w kuchni?

Czy bezpiecznie jest zostawić go samego w łazience?

Czy może samodzielnie używać kuchenki?

Czy może przygotować sobie gorący napój?

Czy pamięta, jak wyłączyć urządzenie?

Czy rozumie, że patelnia jest gorąca?

Czasami senior mówi:

– To dla mnie pikuś!

A chwilę później mamy spaloną patelnię.

Albo kuchnię pełną dymu.

Jedna z moich podopiecznych bardzo lubiła „gotować”, kiedy wychodziłam z domu.

Spalona patelnia, dom pachnący dymem przez kilka tygodni, roztopiona plastikowa miseczka z kostką masła w mikrofalówce czy upieczony but w piekarniku – to naprawdę sytuacje, których nie można wykluczyć.

Dlatego przy osobie z zaawansowaną demencją trzeba przede wszystkim myśleć o bezpieczeństwie.

19. Problemy z wykonywaniem codziennych czynności

Czasami senior nadal chce być samodzielny, ale nie potrafi już wykonać czynności, które wcześniej robił automatycznie.

Może zapomnieć, w jakiej kolejności się ubierać.

Może nie wiedzieć, jak przygotować kanapkę.

Może mieć problem z użyciem sztućców.

Może włożyć ubranie tyłem na przód albo założyć kilka warstw odzieży.

I tutaj pojawia się bardzo ważna rzecz:

Nie wyręczajmy seniora tylko dlatego, że wykonanie czynności zajmuje mu więcej czasu.

Jeżeli nadal potrafi coś zrobić samodzielnie, dajmy mu możliwość działania.

Może potrzebować pięciu minut na coś, co nam zajmuje trzydzieści sekund.

Ale te pięć minut może mieć ogromne znaczenie dla zachowania jego samodzielności.

20. Zmienność zachowania

Demencja nie zawsze rozwija się w sposób przewidywalny.

Senior może jednego dnia być spokojny, kontaktowy i całkiem dobrze funkcjonować, a następnego dnia zachowywać się zupełnie inaczej.

Może być zdezorientowany, agresywny, senny albo bardzo pobudzony.

Warto pamiętać, że nagła i wyraźna zmiana zachowania nie zawsze oznacza po prostu „pogorszenie demencji”.

U osoby starszej może być sygnałem innego problemu zdrowotnego, np. infekcji, odwodnienia, bólu, działania leków lub innych zaburzeń.

Dlatego nagłe zmiany warto zgłaszać rodzinie i konsultować z lekarzem.

Co robić, kiedy senior zachowuje się w sposób trudny?

Nie ma jednej instrukcji obsługi osoby z demencją.

Każdy senior jest inny.

Jednego uspokoi rozmowa.

Drugiego spacer.

Trzeciego muzyka.

Czwartemu trzeba dać spokój.

Ale jest kilka zasad, które bardzo często pomagają.

Mów krótko.

Mów spokojnie.

Nie krzycz.

Nie wdawaj się w długie dyskusje.

Nie próbuj za wszelką cenę udowodnić, że senior nie ma racji.

Nie zawstydzaj go.

Nie wyśmiewaj.

Nie nazywaj go leniwym, złośliwym czy kłamcą.

I przede wszystkim:

spróbuj zobaczyć świat jego oczami.

Jeżeli seniorka mówi, że chce wrócić do domu, nie oznacza to, że robi ci na złość.

Jeżeli oskarża cię o kradzież, może naprawdę wierzyć, że ktoś ją okradł.

Jeżeli krzyczy, może nie potrafić inaczej wyrazić swojej frustracji.

Jeżeli nie chce się kąpać, może zwyczajnie bać się wody albo nie rozumieć, czego od niej oczekujesz.

To nie znaczy, że opiekunka ma wszystko znosić.

Bezpieczeństwo opiekunki również jest ważne.

Jeżeli pojawia się realne zagrożenie, trzeba się wycofać, wezwać pomoc i poinformować rodzinę oraz firmę.

Opiekunka nie może wyręczać seniora we wszystkim

To bardzo ważna kwestia.

Demencja nie oznacza automatycznie, że senior nie potrafi już niczego zrobić.

Wręcz przeciwnie.

Jeżeli nadal może samodzielnie wykonać określoną czynność, warto mu na to pozwolić.

Nawet jeśli robi to wolniej.

Nawet jeśli robi to trochę inaczej.

Nawet jeśli opiekunce wydaje się, że szybciej byłoby zrobić wszystko samemu.

Bo jeśli dzisiaj wyręczymy seniora w czynności, którą jeszcze potrafił wykonać sam, jutro może już nie próbować jej wykonywać.

Aktywność pomaga możliwie długo zachować samodzielność.

Ale trzeba również wiedzieć, kiedy odpuścić.

Jeżeli senior nie jest już w stanie czegoś zrobić, nie możemy wymagać od niego rzeczy, których jego mózg po prostu nie potrafi już wykonać.

To nie lenistwo.

To nie złośliwość.

To nie „robienie na przekór”.

To choroba.

Jak rozmawiać z rodziną podopiecznego?

Jeżeli zauważamy nowe zachowania, warto porozmawiać z rodziną.

Najlepiej zrobić to spokojnie i bez oskarżeń.

Nie:

„Państwa mama jest niemożliwa.”

„Ona niczego nie pamięta.”

„Nie da się z nią pracować.”

Lepiej:

„Zauważyłam ostatnio, że mama coraz częściej chowa rzeczy i później nie pamięta, gdzie je odłożyła.”

„Kilka razy próbowała włączyć kuchenkę pod moją nieobecność.”

„W nocy wstaje i chce wychodzić z domu.”

„Mam wrażenie, że coraz trudniej jest jej samodzielnie korzystać z łazienki.”

To są konkretne obserwacje.

Rodzina może wtedy spokojnie przemyśleć sytuację, skonsultować ją z lekarzem i wspólnie z opiekunką znaleźć rozwiązanie.

W pracy z demencją bardzo ważna jest współpraca.

Opiekunka widzi seniora na co dzień.

Rodzina zna jego historię.

Lekarz zna jego stan zdrowia.

Dopiero połączenie tych informacji daje pełniejszy obraz sytuacji.

Demencja jest trudna dla wszystkich

Demencja jest bardzo trudną chorobą.

Nie tylko dla opiekunki.

Nie tylko dla rodziny.

Przede wszystkim dla osoby, która jej doświadcza.

Wyobraźmy sobie, że nagle zaczynamy tracić możliwość rozumienia tego, co dzieje się wokół nas.

Nie pamiętamy, gdzie jesteśmy.

Nie rozpoznajemy ludzi.

Nie potrafimy znaleźć odpowiednich słów.

Nie rozumiemy, dlaczego ktoś chce nam pomóc.

Widzimy rzeczy, których inni nie widzą.

Jesteśmy przekonani, że ktoś zabrał nam nasze rzeczy.

Chcemy wrócić do domu, ale nie wiemy, gdzie ten dom właściwie jest.

To musi być przerażające.

Dlatego tak ważna jest cierpliwość.

Nie oznacza to, że opiekunka ma być święta i wszystko znosić.

Ma prawo być zmęczona.

Ma prawo mieć gorszy dzień.

Ma prawo powiedzieć, że dane zlecenie ją przerasta.

Jeżeli jednak decydujemy się pracować z osobą z demencją, warto spróbować zrozumieć, że wiele zachowań, które z zewnątrz wyglądają jak złośliwość, jest po prostu objawem choroby.

I chyba właśnie to jest najważniejsze.

Nie możemy oczekiwać od chorego, że będzie zachowywał się tak jak zdrowy człowiek.

Ale możemy nauczyć się reagować w taki sposób, żeby było bezpieczniej, spokojniej i łatwiej – zarówno dla niego, jak i dla nas.

A Wy?

Mieliście już do czynienia ze wszystkimi opisanymi tutaj objawami demencji?

Które zachowanie seniora było dla Was największym zaskoczeniem?

A może spotkaliście się z czymś, czego nie wymieniłam?

Napiszcie w komentarzach. Jestem bardzo ciekawa Waszych doświadczeń.