Zielony sos frankfurcki – przepis na Frankfurter Grüne Soße z 7 ziół

Zielony sos frankfurcki, czyli niemiecki Frankfurter Grüne Soße, to jeden z najbardziej charakterystycznych sosów kuchni Frankfurtu nad Menem. Przygotowuje się go ze świeżych ziół, które nadają mu intensywnie zielony kolor, świeży aromat i lekko kwaskowy smak. Tradycyjnie podaje się go przede wszystkim z gotowanymi jajkami i ziemniakami, ale pasuje również do mięsa, ryb, szparagów czy innych warzyw. 

Najważniejszym elementem sosu jest kompozycja siedmiu ziół. To właśnie one odróżniają prawdziwą Frankfurter Grüne Soße od zwykłego zielonego sosu ziołowego.

Jeżeli znacie ten sos tylko jako dodatek do jajek na Wielkanoc, warto poznać go bliżej. W kuchni frankfurckiej ma znacznie szersze zastosowanie.

Co to jest zielony sos frankfurcki?

Frankfurter Grüne Soße, nazywany również Frankfurter Grie Soß, to tradycyjny zimny sos ziołowy związany z Frankfurtem nad Menem i Hesją.

Jego podstawą jest mieszanka świeżych ziół oraz kwaśny, kremowy składnik, najczęściej śmietana, kwaśna śmietana, Schmand lub jogurt. Sos doprawia się między innymi octem, pieprzem, solą i czasami musztardą.

Najbardziej charakterystyczną cechą jest jednak siedem konkretnych ziół:

1. ogórecznik – Borretsch

2. trybulę – Kerbel

3. rzeżuchę – Kresse

4. pietruszkę – Petersilie

5. krwiściąg mniejszy – Pimpinelle

6. szczaw – Sauerampfer

7. szczypiorek – Schnittlauch

Taki zestaw jest charakterystyczny dla Frankfurter Grüne Soße. 

Dlaczego właśnie siedem ziół?

Siedem ziół jest jednym z najważniejszych wyróżników frankfurckiego sosu. W okolicach Frankfurtu, szczególnie w dzielnicy Oberrad, od pokoleń uprawia się zioła przeznaczone do jego przygotowania. Miasto Frankfurt ma nawet specjalną ścieżkę edukacyjną oraz pomnik poświęcony Grüne Soße. 

Zielony sos frankfurcki – przepis

Ten sos można przygotować na wiele sposobów. W samym Frankfurcie nie istnieje jeden jedyny przepis, którego wszyscy przestrzegają. Różnice dotyczą między innymi rodzaju nabiału, ilości octu, musztardy czy sposobu przygotowania ziół.

Poniżej znajdziecie prostą domową wersję zielonego sosu frankfurckiego, przygotowaną na bazie jogurtu i śmietany.

Składniki

• mieszanka 7 świeżych ziół do Frankfurter Grüne Soße

• 200 ml jogurtu naturalnego

• 200 ml śmietany

• 1 łyżeczka musztardy

• 1–2 łyżki octu lub soku z cytryny

• sól

• odrobina cukru

Do podania:

• jajka ugotowane na twardo

• ziemniaki ugotowane w mundurkach

Jak zrobić zielony sos frankfurcki?

1. Przygotuj zioła.
   Dokładnie je umyj i bardzo dobrze osusz. Nadmiar wody może niepotrzebnie rozrzedzić sos.

2. Posiekaj zioła.
   Zioła najlepiej drobno posiekać nożem. Nie trzeba zamieniać ich w całkowicie gładką pastę. 

3. Przygotuj bazę sosu.
   W misce wymieszaj jogurt, śmietanę i musztardę.

4. Dodaj zioła.
   Wsyp posiekane zioła i dokładnie wymieszaj.

5. Dopraw sos.
   Dodaj ocet lub sok z cytryny, sól oraz odrobinę cukru. Ilość kwaśnego dodatku najlepiej dostosować do własnego smaku.

6. Schłodź.
   Wstaw sos do lodówki na co najmniej godzinę. Dzięki temu smaki się połączą, a zioła oddadzą swój aromat.

Przed podaniem sos warto jeszcze raz wymieszać i ewentualnie skorygować smak.

Czy zioła do Grüne Soße trzeba blendować?

Nie. Zioła do zielonego sosu frankfurckiego najlepiej drobno posiekać.

Dzięki temu sos ma ciekawszą strukturę, a poszczególne zioła pozostają wyczuwalne. 

Blender oczywiście może być pomocny, jeśli zależy nam na bardzo gładkim sosie, ale wtedy otrzymamy bardziej współczesną, kremową wersję.

Zielony sos frankfurcki do jajek i ziemniaków

Najbardziej klasyczne połączenie to Frankfurter Grüne Soße, jajka na twardo i gotowane ziemniaki.

To właśnie w takiej formie zielony sos często pojawia się na talerzu we Frankfurcie. Sos podaje się na zimno, a ciepłe lub jeszcze lekko ciepłe ziemniaki świetnie kontrastują z chłodnym, kwaśnym i świeżym sosem. 

Jak podać sos frankfurcki z jajkami?

Na talerzu można ułożyć:

• ugotowane ziemniaki,

• jajka ugotowane na twardo,

• dużą porcję zielonego sosu frankfurckiego.

Jajka można przekroić na pół albo pokroić na ćwiartki. Sos można podać obok ziemniaków lub polać nim ich część.

To bardzo prosty posiłek, ale właśnie w tej prostocie tkwi jego urok.

Z czym jeszcze podawać zielony sos frankfurcki?

Chociaż zielony sos frankfurcki do jajek i ziemniaków jest najbardziej znanym połączeniem, nie trzeba ograniczać go wyłącznie do tego zestawu.

W kuchni frankfurckiej Grüne Soße podaje się również między innymi z:

Mięsem

Świetnie pasuje do gotowanej wołowiny, w tym do dań takich jak Tafelspitz. Można podać go również do innych mięs, gdy potrzebujemy świeżego, kwaśnego dodatku przełamującego ich smak. 

Rybą

Świeże zioła i lekko kwaśny sos dobrze komponują się z rybami.

Szparagami

Wiosną zielony sos może być ciekawym dodatkiem do gotowanych lub pieczonych szparagów.

Warzywami

Można podać go również z gotowanymi warzywami albo wykorzystać jako zimny sos do prostego obiadu.

Zielony sos frankfurcki na Wielkanoc

W Polsce zielony sos ziołowy może kojarzyć się przede wszystkim z Wielkanocą. W przypadku Frankfurter Grüne Soße skojarzenie z wiosną również jest bardzo silne.

Wiosna to czas świeżych ziół, dlatego właśnie wtedy zielony sos pojawia się na stołach szczególnie często. Wielki Czwartek – Gründonnerstag – jest mocno związany z tradycją Grüne Soße, a sama nazwa dnia po niemiecku dobrze pasuje do zielonego charakteru potrawy. Nie oznacza to jednak, że sos przygotowuje się wyłącznie w Wielki Czwartek. 

Dlatego zielony sos frankfurcki na Wielkanoc może być ciekawą alternatywą dla bardziej typowych dodatków do jajek.

Czy można zrobić zielony sos frankfurcki bez wszystkich 7 ziół?

To zależy, co rozumiemy przez „zielony sos”.

Jeżeli przygotujemy sos z pietruszki, szczypiorku, koperku czy innych dostępnych ziół, nadal możemy zrobić bardzo smaczny zielony sos ziołowy.

Jednak tradycyjna Frankfurter Grüne Soße jest związana właśnie z określonym zestawem siedmiu ziół (ogórecznik, trybula, rzeżucha, pietruszka, krwiściąg, szczaw i szczypiorek).

Dlatego jeśli nie mamy wszystkich składników, można przygotować domową wersję inspirowaną Grüne Soße, ale nie warto przedstawiać dowolnego sosu ziołowego jako tradycyjnej frankfurckiej wersji.

Gdzie kupić zioła do zielonego sosu frankfurckiego?

W Niemczech mieszanka ziół do Grüne Soße jest szczególnie łatwa do znalezienia wiosną i latem. W okolicach Frankfurtu sprzedaje się ją często jako gotową kompozycję siedmiu świeżych ziół. 

W Polsce może być trudniej znaleźć wszystkie siedem ziół jednocześnie. Największym problemem może być krwiściąg mniejszy i ogórecznik, które nie są tak powszechne jak pietruszka czy szczypiorek.

Warto więc szukać gotowej mieszanki pod nazwami:

• Frankfurter Grüne Soße

• Frankfurter Grüne Sosse

• Frankfurter Grie Soß

• zioła do Grüne Soße

• mieszanka ziół do zielonego sosu frankfurckiego

Czy każdy zielony sos to Frankfurter Grüne Soße?

Nie.

To ważne rozróżnienie, szczególnie jeśli szukamy tradycyjnego przepisu.

Możemy zrobić zielony sos z:

• pietruszki,

• koperku,

• szczypiorku,

• bazylii,

• szpinaku,

• rukoli,

• innych świeżych ziół.

Będzie to jednak po prostu zielony sos ziołowy, a niekoniecznie Frankfurter Grüne Soße.

Frankfurcka wersja ma bardzo silny związek z konkretną kompozycją siedmiu ziół oraz regionem Frankfurtu. 

Frankfurter Grüne Soße – ciekawostki

Sos ma nawet własny pomnik

W dzielnicy Oberrad we Frankfurcie znajduje się charakterystyczny Grüne-Soße-Denkmal. Siedem małych konstrukcji symbolizuje siedem ziół wykorzystywanych do przygotowania sosu. 

Zioła uprawia się w samym Frankfurcie

Szczególnie ważne są pola ziołowe w Oberrad. To właśnie z tym miejscem związana jest tradycja uprawy ziół do frankfurckiego sosu. 

Nazwa jest chroniona

Od 2016 roku Frankfurter Grüne Soße jest objęta unijną ochroną jako chronione oznaczenie geograficzne (ChOG). 

Nie ma jednego identycznego przepisu

Nawet we Frankfurcie można spotkać różne wersje sosu. Jedni dodają jajka bezpośrednio do sosu, inni przygotowują bardziej kremową wersję na bazie nabiału, a jeszcze inni stosują własne proporcje octu, musztardy czy przypraw. 

Zielony sos frankfurcki – najczęściej zadawane pytania

Jakie 7 ziół do zielonego sosu frankfurckiego?

Tradycyjny zestaw to: ogórecznik, trybula, rzeżucha, pietruszka, krwiściąg, szczaw i szczypiorek. 

Czy zielony sos frankfurcki podaje się na ciepło?

Nie. Klasycznie jest to zimny sos ziołowy. Najczęściej podaje się go z gotowanymi ziemniakami i jajkami. 

Czy zielony sos frankfurcki jest tylko do jajek?

Nie. Jajka i ziemniaki są najbardziej klasycznym zestawem, ale sos można podawać również do wołowiny, ryb, szparagów i innych dań. 

Czy można przygotować Grüne Soße dzień wcześniej?

Tak. Schłodzenie sosu przez kilka godzin pozwala ziołom połączyć się z bazą sosu i dobrze wpływa na smak.

Czy można użyć gotowej mieszanki ziół?

Tak. Jeżeli uda się kupić gotową mieszankę siedmiu ziół do Frankfurter Grüne Soße, jest to bardzo wygodne rozwiązanie.

Zielony sos frankfurcki – prosty smak Frankfurtu

Zielony sos frankfurcki, czyli Frankfurter Grüne Soße, to zdecydowanie więcej niż sos do wielkanocnych jajek. To tradycyjny element kuchni Frankfurtu, którego charakter tworzą świeże zioła, kwaśny, kremowy sos i prostota podania.

Najbardziej klasyczny sposób to oczywiście jajka, ziemniaki i duża porcja zielonego sosu, ale warto wykorzystać go również do mięsa, ryb czy szparagów.

A Wy znacie Frankfurter Grüne Soße? Jedliście kiedyś ten zielony sos w Niemczech, czy kojarzycie go przede wszystkim jako sos do jajek na Wielkanoc?