Najdłuższa lista niemieckich „ziemniaczanych” ciekawostek!

Ziemniaki od wieków zajmują wyjątkowe miejsce w niemieckiej kuchni. Są dodatkiem do mięs, ryb, zup, sałatek, a także podstawą wielu tradycyjnych dań. Co ciekawe, w języku niemieckim nie wystarczy znać słowo Kartoffel, aby bez problemu poruszać się po restauracyjnym menu czy zrozumieć rozmowę z niemieckim seniorem. W zależności od sposobu przygotowania, a nawet regionu kraju, ziemniaki noszą zupełnie inne nazwy.

Jeśli pracujesz w Niemczech, uczysz się języka lub planujesz podróż do naszych zachodnich sąsiadów, ten przewodnik z pewnością Ci się przyda.

Kartoffel, Erdapfel czy może Grumbeere? Jak Niemcy nazywają ziemniaki?

Najbardziej znaną nazwą jest oczywiście Kartoffel, której używa się w większości Niemiec. Jednak wystarczy pojechać kilkaset kilometrów dalej, aby usłyszeć zupełnie inne określenia.

W Austrii, Bawarii i części południowych Niemiec ziemniaki często nazywa się Erdapfel, czyli dosłownie „ziemnym jabłkiem”. W Palatynacie i części Hesji mieszkańcy mówią Grumbeere, natomiast w Saarlandzie można usłyszeć bardzo podobne słowo Grumbiere.

To jednak nie koniec regionalnych ciekawostek. W Nadrenii starsi mieszkańcy często używają nazwy Ärpel, na północy Niemiec spotyka się określenia Tüfte lub Tüffel, a w niektórych rejonach Szwabii funkcjonuje jeszcze dialektalne Bodabirne. Z kolei w części południowych Niemiec można usłyszeć również nazwę Grundbirne.

Dla wielu Polaków pracujących w Niemczech jest to spore zaskoczenie. Okazuje się bowiem, że nawet zwykły ziemniak może mieć kilka różnych nazw.

Najpopularniejsze niemieckie potrawy z ziemniaków

Salzkartoffeln – klasyczne gotowane ziemniaki

To najprostszy sposób podawania ziemniaków. Są wcześniej obrane, a następnie gotowane w osolonej wodzie. Stanowią dodatek do pieczeni wołowej, ryb, sosów oraz wielu tradycyjnych niemieckich obiadów.

Pellkartoffeln – ziemniaki w mundurkach

Pellkartoffeln gotuje się razem ze skórką, a obiera dopiero po ugotowaniu. Niemcy bardzo często podają je z twarożkiem ziołowym (Kräuterquark), śledziem, masłem lub kiełbasą. To jedno z ulubionych dań szczególnie w północnych Niemczech.

Bratkartoffeln – chrupiące ziemniaki z patelni

Bratkartoffeln to prawdziwy klasyk niemieckiej kuchni. Najczęściej przygotowuje się je z wcześniej ugotowanych ziemniaków pokrojonych w plastry. Smaży się je z cebulą, a bardzo często również z boczkiem. Dzięki temu są chrupiące z zewnątrz i miękkie w środku.

Kartoffelpüree, Kartoffelbrei czy Kartoffelmus? Wszystkie oznaczają puree

Jeśli w niemieckiej restauracji zobaczysz w menu Kartoffelpüree, Kartoffelbrei lub Kartoffelmus, nie musisz zastanawiać się, które wybrać. Wszystkie te nazwy oznaczają puree ziemniaczane.

Najczęściej spotykanym określeniem jest Kartoffelpüree, jednak równie popularne pozostaje Kartoffelbrei. Na północy Niemiec można natomiast usłyszeć nazwę Kartoffelmus. Choć nazwy się różnią, chodzi o tę samą kremową potrawę przygotowaną z gotowanych ziemniaków, mleka i masła.

Stampfkartoffeln i Kartoffelstampf – czyli tłuczone ziemniaki

Choć wiele osób myli je z puree, różnica jest zauważalna. Stampfkartoffeln, nazywane również Kartoffelstampf, są jedynie rozgniecione tłuczkiem. Nie miksuje się ich na gładką masę, dlatego pozostają w nich niewielkie kawałki ziemniaków. Dzięki temu mają bardziej rustykalny charakter i często podawane są z pieczonym mięsem lub kiełbasą.

Kartoffelpuffer, Reibekuchen czy Reiberdatschi? To wciąż placki ziemniaczane

Placki ziemniaczane to chyba najlepszy przykład tego, jak bardzo niemieckie nazewnictwo zależy od regionu.

W większości Niemiec spotkasz nazwę Kartoffelpuffer, natomiast w Nadrenii niemal każdy powie Reibekuchen lub Reibeplätzchen. Z kolei w Bawarii króluje określenie Reiberdatschi, a w Austrii często usłyszysz Erdapfelpuffer.

Choć nazwy są różne, chodzi o tę samą potrawę przygotowaną z tartych ziemniaków, cebuli i jajek, smażoną na złoty kolor. W Niemczech bardzo często podaje się ją z musem jabłkowym, co dla wielu Polaków bywa sporym zaskoczeniem.

Rösti i Kartoffelrösti – szwajcarski przysmak, który pokochali Niemcy

Rösti wywodzi się ze Szwajcarii, ale od lat cieszy się ogromną popularnością również w Niemczech. Czasami w menu znajdziesz nazwę Kartoffelrösti, która podkreśla, że danie przygotowano z ziemniaków. Rösti przypomina duży placek ziemniaczany, jednak zwykle zawiera mniej dodatków niż tradycyjne Kartoffelpuffer.

Kartoffelsalat – każda część Niemiec przygotowuje go inaczej

Sałatka ziemniaczana to obowiązkowy element niemieckiej kuchni, ale jej smak zależy od regionu.

Na południu przygotowuje się ją z bulionem, octem i olejem, natomiast na północy króluje wersja z majonezem. Obie odmiany mają swoich zagorzałych zwolenników i od lat wywołują kulinarne dyskusje.

Kartoffelsuppe – rozgrzewająca zupa ziemniaczana

To jedna z najbardziej tradycyjnych niemieckich zup. Oprócz ziemniaków zawiera zazwyczaj marchew, por, seler oraz kiełbasę lub boczek. Jest sycąca i szczególnie popularna jesienią oraz zimą.

Kartoffelgratin i Kartoffelauflauf – dwie różne zapiekanki ziemniaczane

Choć obie potrawy są zapiekane, nie oznaczają dokładnie tego samego.

Kartoffelgratin to cienko pokrojone ziemniaki zapiekane ze śmietaną, serem i przyprawami. Jest eleganckim dodatkiem do mięs i ryb.

Kartoffelauflauf to natomiast bardziej domowa zapiekanka, do której często dodaje się mięso mielone, warzywa, szynkę czy brokuły. Można powiedzieć, że jest bardziej treściwą wersją gratinu.

Ofenkartoffel i Backkartoffel – pieczony ziemniak pod dwoma nazwami

W większości restauracji spotkasz nazwę Ofenkartoffel, czyli ziemniak pieczony w całości. Zwykle podawany jest z twarożkiem ziołowym, boczkiem lub serem.

Znacznie rzadziej używa się określenia Backkartoffel, które oznacza dokładnie to samo.

Kartoffelspalten, Kartoffelecken i Wedges – różne nazwy pieczonych ziemniaków

Jeżeli zamówisz pieczone ziemniaczane ćwiartki, możesz spotkać aż trzy nazwy.

Kartoffelspalten i Kartoffelecken to niemieckie określenia pieczonych łódeczek ziemniaczanych. Coraz częściej jednak restauracje używają angielskiej nazwy Wedges, która zadomowiła się również w języku niemieckim.

Pommes frites czy po prostu Pommes?

Pełna nazwa frytek brzmi Pommes frites, jednak w codziennych rozmowach Niemcy niemal zawsze mówią po prostu Pommes.

Jeśli więc usłyszysz pytanie: „Möchtest du Pommes dazu?”, nikt nie będzie miał na myśli niczego innego niż frytki.

Ciekawostka!

W wielu niemieckich restauracjach i barach frytki z ketchupem i majonezem zamówisz jako Pommes Rot-Weiß. Nazwa nawiązuje do kolorów sosów – czerwonego ketchupu (rot) i białego majonezu (weiß) – i jest powszechnie rozumiana w całych Niemczech.

Kartoffelknödel, Kartoffelklöße, Klöße czy Knödel?

Kluski ziemniaczane również występują pod kilkoma nazwami.

Najbardziej precyzyjne są Kartoffelknödel i Kartoffelklöße, które wyraźnie wskazują, że przygotowano je z ziemniaków.

Bardzo często Niemcy używają jednak krótszych nazw Klöße lub Knödel. Warto pamiętać, że samo słowo Knödel nie zawsze oznacza kluski ziemniaczane – w zależności od regionu mogą być przygotowane także z bułki lub ciasta.

Inne popularne dania z ziemniaków

Miłośnicy ziemniaków z pewnością spotkają również takie nazwy jak:

• Kartoffelchips – chipsy ziemniaczane,
• Kroketten – krokiety ziemniaczane,
• Kartoffelpfanne – ziemniaki smażone na patelni z warzywami lub mięsem,
• Kartoffelomelett – omlet z ziemniakami,
• Kartoffelgulasch – gulasz ziemniaczany.

Jak Niemcy oznaczają rodzaje ziemniaków w sklepach?

Kupując ziemniaki w niemieckim sklepie, warto zwrócić uwagę nie tylko na odmianę, ale także na oznaczenia znajdujące się na opakowaniu.

• festkochend – ziemniaki zwarte, idealne do sałatek, gotowania i Bratkartoffeln,
• vorwiegend festkochend – uniwersalne, nadają się do większości potraw,
• mehligkochend – mączyste, najlepsze do puree, klusek i placków ziemniaczanych.

Dzięki tym oznaczeniom Niemcy od razu wiedzą, który rodzaj ziemniaków najlepiej sprawdzi się w konkretnym daniu.

Choć mogłoby się wydawać, że ziemniak to po prostu Kartoffel, niemiecki język pokazuje, jak bogata potrafi być kulinarna tradycja. Te same potrawy często mają kilka nazw, zależnie od regionu, a nawet zwykły ziemniak może występować jako Erdapfel, Grumbeere czy Ärpel.

Znajomość tych określeń przyda się nie tylko podczas zamawiania jedzenia w restauracji. To także cenna wiedza dla osób pracujących w Niemczech, opiekunów seniorów oraz wszystkich uczących się języka niemieckiego.

A Ty znałeś wszystkie te nazwy? A może podczas pobytu w Niemczech spotkałeś jeszcze inne określenia ziemniaków lub potraw z kartofli? Napisz w komentarzu – być może wspólnie stworzymy jeszcze dłuższą listę niemieckich „ziemniaczanych” ciekawostek.