Asertywność w pracy opiekunki w Niemczech jest niezwykle ważna. Praca na szteli oznacza przecież nie tylko opiekę nad seniorem, ale również wspólne mieszkanie, organizowanie codziennych obowiązków i funkcjonowanie w domu drugiego człowieka.
Określenia takie jak „opieka całodobowa” czy „opieka 24h” mogą czasami prowadzić do nieporozumień. Senior lub jego rodzina mogą mieć wrażenie, że skoro opiekunka mieszka w domu, powinna być dostępna przez całą dobę.
Dlatego tak ważne jest, aby opiekunka znała swoje obowiązki, potrafiła organizować pracę i – co równie ważne – umiejętnie stawiała granice.
Asertywność nie oznacza jednak ciągłego mówienia „nie”. Chodzi o to, aby umieć zadbać o własne potrzeby i interesy, jednocześnie szanując drugiego człowieka. Wzajemny szacunek powinien działać w obie strony.
Dlaczego opiekunce tak trudno być asertywną?
Bycie asertywnym w pracy opiekunki osób starszych w Niemczech nie zawsze jest łatwe.
Po pierwsze, jesteśmy w obcym kraju. Po drugie, często musimy porozumiewać się w języku niemieckim, który nie jest naszym językiem ojczystym. Po trzecie, mieszkamy z osobą starszą, która ma swoje przyzwyczajenia, oczekiwania i sposób organizowania dnia.
Senior również potrzebuje czasu, aby przyzwyczaić się do nowej osoby. Bariera językowa może utrudniać budowanie zaufania, dlatego znajomość języka niemieckiego jest tak ważna w codziennej pracy opiekunki.
Czasami więc zamiast powiedzieć, co naprawdę myślimy, zgadzamy się na wszystko.
„Umyję.”
„Posprzątam.”
„Zrobię.”
„Jeszcze tylko to…”
A potem okazuje się, że zamiast wykonywać ustalone obowiązki, cały dzień biegamy od jednego zadania do drugiego.
I właśnie tutaj zaczyna się problem.
Asertywność nie oznacza konfliktu
Asertywna opiekunka nie musi podnosić głosu ani wdawać się w kłótnie.
Wręcz przeciwnie.
Asertywność polega na spokojnym i rzeczowym przedstawieniu swojego stanowiska. W przypadku osoby starszej warto dodatkowo wykazać się empatią i zrozumieniem jej sytuacji.
Zamiast powiedzieć:
„Ja tego nie zrobię!”
możemy powiedzieć:
„Przykro mi, ale to nie należy do moich obowiązków. Mogę jednak pomóc znaleźć rozwiązanie.”
Różnica jest ogromna.
Pierwsza wypowiedź może rozpocząć awanturę. Druga pokazuje, że znamy swoje granice, ale jednocześnie nie ignorujemy problemu.
Jak powiedzieć po niemiecku: „To nie należy do moich obowiązków”?
To jedno z najważniejszych zdań, które powinna znać każda opiekunka pracująca w Niemczech.
Das gehört nicht zu meinen Aufgaben.
Wymowa: das gehyrt niht cu majnen aufgaben
Znaczenie: To nie należy do moich obowiązków.
Możemy również powiedzieć:
Das gehört nicht zu meinen Pflichten.
Wymowa: das gehyrt niht cu majnen flihten
Znaczenie: To nie należy do moich obowiązków.
Warto zapamiętać przede wszystkim pierwszą wersję, ponieważ jest prosta i bardzo praktyczna.
„Zrobię to później” – bardzo ważne zdanie na szteli
Nie każdą czynność trzeba wykonywać dokładnie w momencie, w którym senior o niej wspomni.
Jeżeli mamy ją w zakresie swoich obowiązków, ale w danej chwili zajmujemy się czymś innym, możemy spokojnie powiedzieć:
Ich mache es später.
Wymowa: iś mahe es szpejter
Znaczenie: Zrobię to później.
Możemy też powiedzieć:
Im Moment habe ich keine Zeit.
Wymowa: im moment habe iś kajne cajt
Znaczenie: W tym momencie nie mam czasu.
Im Moment habe ich keine Kraft.
Wymowa: im moment habe iś kajne kraft
Znaczenie: W tym momencie nie mam siły.
Ich fühle mich schlecht.
Wymowa: iś fy-le miś szleht
Znaczenie: Czuję się źle.
Takie krótkie zdania mogą być niezwykle pomocne, szczególnie gdy senior lubi przypominać o kolejnych zadaniach w ciągu dnia.
„Wiem, że muszę to zrobić, ale zrobię później”
Jeżeli dana czynność rzeczywiście należy do naszych obowiązków, ale chcemy samodzielnie ustalić moment jej wykonania, możemy powiedzieć:
Ich weiß, dass ich es noch machen muss. Ich möchte es aber später machen.
Wymowa: iś wajs, das iś es noh mahen mus. Iś myśte es aba szpejta mahen.
Znaczenie: Wiem, że muszę to zrobić, ale chciałabym zrobić to później.
To bardzo dobry przykład asertywnej komunikacji. Nie zaprzeczamy, nie kłócimy się i nie odmawiamy wykonania zadania. Po prostu ustalamy własną kolejność pracy.
Jak powiedzieć seniorowi, że chcemy samodzielnie organizować pracę?
Jeżeli mamy możliwość samodzielnego organizowania swoich obowiązków, możemy powiedzieć:
Ich wäre Ihnen dankbar, wenn ich selbst entscheiden könnte, was und wann ich mache.
Wymowa: iś wejre inen dankbar, wen iś zelbst entszajden kynte, was unt wan iś mahe
Znaczenie: Byłabym wdzięczna, gdybym sama mogła decydować, co i kiedy robię.
To zdecydowanie lepsze rozwiązanie niż nerwowe:
„Proszę mi nie mówić, co mam robić!”
W komunikacji z seniorem bardzo dużo zależy od tonu głosu. To samo zdanie wypowiedziane spokojnie może zabrzmieć zupełnie inaczej niż wypowiedziane z irytacją.
Czy senior może wydawać opiekunce polecenia?
W tej kwestii szczególnie ważne są umowa, ustalony zakres obowiązków i zasady współpracy. Jeżeli pojawiają się spory, warto skontaktować się z agencją i wyjaśnić sytuację, zamiast samodzielnie eskalować konflikt.
Istnieje również bardzo bezpośrednie zdanie:
Ich möchte Sie darauf hinweisen, dass Sie kein Weisungsrecht haben.
Wymowa: iś myśte zi darauf hinwajzen, das zi kajn wajzungsreht haben
Znaczenie: Chciałabym zwrócić uwagę, że nie ma Pan/Pani prawa wydawać mi poleceń.
Uwaga: to mocne sformułowanie. Dlatego lepiej zachować je na sytuacje, w których naprawdę potrzebujemy bardzo stanowczo określić swoje stanowisko. W pierwszej kolejności warto spróbować spokojniejszej rozmowy.
Asertywna opiekunka – przykład z życia: mycie okien
Wyobraźmy sobie typową sytuację.
Senior spogląda przez okno i mówi:
Die Fenster sind schmutzig.
Wymowa: di fensta zynt szmucih
Znaczenie: Okna są brudne.
Po chwili może dodać, że trzeba je umyć.
Co robić?
Nie musimy od razu odpowiadać:
„Ja tego nie będę robić!”
Możemy spokojnie zainteresować się problemem:
Wer hat die Fenster früher geputzt?
Wymowa: wer hat di fensta fryja geputct?
Znaczenie: Kto wcześniej mył okna?
Możemy również zapytać:
Wie oft wurden die Fenster geputzt?
Wymowa: wi oft wurden di fensta geputct?
Znaczenie: Jak często myto okna?
W ten sposób pokazujemy, że zauważyłyśmy problem, ale nie oznacza to automatycznie, że właśnie my mamy go rozwiązać.
Jak powiedzieć po niemiecku, że mycie okien nie należy do naszych obowiązków?
Możemy powiedzieć:
Es tut mir leid, aber Fensterputzen gehört nicht zu meinen Aufgaben.
Wymowa: es tut mir lajd, aba fensta-pucen gehyrt niht cu majnen aufgaben
Znaczenie: Przykro mi, ale mycie okien nie należy do moich obowiązków.
Następnie zamiast kończyć rozmowę na „nie”, możemy zaproponować rozwiązanie.
Ich kann Ihnen helfen, jemanden dafür zu finden.
Wymowa: iś kan inen helfen, jemanden dafyr cu finden
Znaczenie: Mogę pomóc Panu/Pani znaleźć kogoś do tego.
Możemy także powiedzieć:
Vielleicht kann Ihre Familie jemanden dafür organisieren.
Wymowa: filajśt kan ire familie jemanden dafyr organiziren
Znaczenie: Może Pana/Pani rodzina może zorganizować kogoś do tego.
To właśnie jest asertywność połączona z empatią – odmawiamy wykonania konkretnego zadania, ale nie pozostawiamy drugiej osoby bez rozwiązania.
Nie tylko mycie okien – jakie dodatkowe zadania mogą pojawić się na szteli?
Mycie okien to tylko jeden z przykładów.
Czasami na opiekunkę próbują zostać przerzucone również inne czynności, takie jak:
sprzątanie nieużywanych pomieszczeń,
prace ogrodowe,
szorowanie tarasu,
usuwanie chwastów spomiędzy płytek,
obcinanie paznokci,
różnego rodzaju prace gospodarcze.
Nie oznacza to, że każda z tych czynności w każdej sytuacji jest niedopuszczalna – dlatego zawsze warto sprawdzić umowę i ustalony zakres obowiązków.
„Udawanie Greka” – czasami działa lepiej niż kłótnia
Istnieje jeszcze jedna metoda.
Załóżmy, że senior mówi:
„Die Fenster sind schmutzig.”
Nie mówi jednak wprost, że to my mamy je umyć.
Zamiast od razu zakładać, że chodzi o nas, możemy odpowiedzieć:
Ja, sie sind wirklich schmutzig.
Wymowa: ja, zi zynt wirkliś szmucih
Znaczenie: Tak, rzeczywiście są brudne.
A następnie zapytać:
Wer putzt normalerweise die Fenster?
Wymowa: wer puc t normalerwajze di fensta?
Znaczenie: Kto zazwyczaj myje okna?
Jeżeli okaże się, że osoba, która robiła to wcześniej, już nie przychodzi, można powiedzieć:
Dann müssen Sie jemanden finden, der die Fenster putzt.
Wymowa: dan mysen zi jemanden finden, der di fensta putct
Znaczenie: W takim razie musi Pan/Pani znaleźć kogoś, kto umyje okna.
To spokojne rozwiązanie może zadziałać znacznie lepiej niż nerwowe:
„Ja tego nie robię!”
Kiedy senior wymienia kolejne rzeczy do zrobienia
Są również seniorzy, którzy potrafią przez cały dzień przypominać o kolejnych zadaniach.
Jedno jeszcze nie zostało zrobione, a już pojawia się następne.
W takich sytuacjach bardzo przydatne są krótkie zdania:
Ich mache es später.
Wymowa: iś mahe es szpejter
– Zrobię to później.
Ich weiß nicht, wer es machen soll.
Wymowa: iś wajs niht, wer es mahen zol
– Nie wiem, kto ma to zrobić.
Keine Ahnung.
Wymowa: kajne anung
– Nie mam pojęcia.
Ich weiß nicht, wer dafür zuständig ist.
Wymowa: iś wajs niht, wer dafyr cusztendih ist
– Nie wiem, kto za to odpowiada.
Ich kann Ihnen dabei nicht helfen.
Wymowa: iś kan inen dabei niht helfen
– Nie mogę Panu/Pani w tym pomóc.
Ich bin dafür nicht zuständig.
Wymowa: iś bin dafyr niht cusztendih
– Nie odpowiadam za to.
Jak powiedzieć „nie” po niemiecku bez rozpoczynania awantury?
Warto znać kilka prostych zwrotów, które pozwalają spokojnie wyrazić swoje stanowisko.
Es betrifft mich nicht.
Wymowa: es betrift miś niht
– To mnie nie dotyczy.
Ich bin anderer Meinung.
Wymowa: iś bin andra majnung
– Mam inne zdanie.
Sie irren sich.
Wymowa: zi iren ziś
– Pan/Pani się myli.
Das ist momentan nicht möglich.
Wymowa: das ist momentan niht mygliś
– To jest obecnie niemożliwe.
Entschuldigung, aber…
Wymowa: entszuldigung, aba…
– Przepraszam, ale…
Es tut mir leid, aber…
Wymowa: es tut mir lajd, aba…
– Przykro mi, ale…
Danke, aber…
Wymowa: danke, aba…
– Dziękuję, ale…
Ich mache es nicht, weil…
Wymowa: iś mahe es niht, wajl…
– Nie zrobię tego, ponieważ…
Kilka łagodniejszych zwrotów, które warto dodać do swojej „apteczki językowej”
Nie zawsze trzeba od razu powiedzieć „nie”.
Czasami wystarczy poprosić o chwilę, wyjaśnienie albo rozmowę.
Bitte geben Sie mir etwas Zeit.
Wymowa: bite geben zi mir etfas cajt
– Proszę dać mi trochę czasu.
Lassen Sie uns später darüber sprechen.
Wymowa: lassen zi uns szpejta da-ryba szprechen
– Porozmawiajmy o tym później.
Ich möchte zuerst meine Arbeit fertig machen.
Wymowa: iś myśte cu-erst majne arbajt fertih machen
– Chciałabym najpierw skończyć swoją pracę.
Das schaffe ich heute nicht mehr.
Wymowa: das szafe iś hojte niht mer
– Tego dzisiaj już nie dam rady zrobić.
Wir müssen das anders organisieren.
Wymowa: wir mysen das anders organiziren
– Musimy zorganizować to inaczej.
Takie zdania są szczególnie przydatne dla opiekunek, które dopiero uczą się asertywnego języka niemieckiego.
Czas wolny opiekunki też jest ważny
Pracując na szteli, łatwo wpaść w pułapkę myślenia:
„Przecież i tak tutaj mieszkam, więc jeszcze to zrobię.”
Potem pojawia się kolejne zadanie i jeszcze jedno.
Dlatego warto pamiętać również o własnym odpoczynku.
Es ist für mich wichtig, Freizeit zu haben.
Wymowa: es ist fyr miś wiśtih, frajcajt cu haben
Znaczenie: Ważne jest dla mnie, aby mieć czas wolny.
Możemy również powiedzieć:
Ich habe laut meinem Vertrag 40 Arbeitsstunden pro Woche.
Wymowa: iś habe laut majnem fertrag firciś arbajtsztunden pro wohe
Znaczenie: Zgodnie z moją umową mam 40 godzin pracy w tygodniu.
W przypadku wątpliwości dotyczących czasu pracy czy obowiązków najlepiej zawsze odwołać się do konkretnej umowy i ustaleń dotyczących danego zlecenia.
Asertywność opiekunki – gdzie jest granica?
Asertywność nie polega na tym, że od tej pory na każdą prośbę odpowiadamy:
„Nein!”
Nie.
Dobra opiekunka może być jednocześnie życzliwa i stanowcza.
Możemy powiedzieć:
„Rozumiem, że to jest dla Pana/Pani ważne, ale nie mogę tego teraz zrobić.”
Możemy zaproponować inne rozwiązanie.
Możemy poinformować rodzinę.
Możemy skontaktować się z agencją.
Możemy powiedzieć, że wykonamy zadanie później.
A czasami możemy po prostu jasno powiedzieć, że dana czynność nie należy do naszych obowiązków.
Najważniejsze, aby nie pozwolić, żeby strach przed konfliktem sprawił, że będziemy zgadzać się na wszystko.
Jak po niemiecku powiedzieć, że potrzebujesz czasu do namysłu?
To bardzo przydatne zdanie, szczególnie podczas trudnej rozmowy:
Ich möchte jetzt nicht darauf antworten. Ich brauche Zeit zum Nachdenken.
Wymowa: iś myśte ject niht darauf antworten. Iś brauche cajt cum nachdenken.
Znaczenie: Nie chcę teraz na to odpowiadać. Potrzebuję czasu do namysłu.
Nie musimy przecież podejmować decyzji pod presją chwili.
Asertywność po niemiecku – najważniejsze słowo
Z asertywnością związanych jest kilka niemieckich określeń:
die Selbstbehauptung
wymowa: zelbstbehauptung
– asertywność, umiejętność obrony własnego stanowiska
das Durchsetzungsvermögen
wymowa: durhzecungsfermygen
– zdolność do skutecznego egzekwowania swojego stanowiska
die Durchsetzungsfähigkeit
wymowa: durhzecungsfehihkajt
– zdolność do skutecznego przedstawiania i realizowania własnego stanowiska.
15 zwrotów po niemiecku, które każda opiekunka powinna znać
Na koniec zebrałam najważniejsze zdania w jednym miejscu:
Das gehört nicht zu meinen Aufgaben.
das gehyrt niht cu majnen aufgaben – To nie należy do moich obowiązków.Ich mache es später.
iś mahe es szpejter – Zrobię to później.Im Moment habe ich keine Zeit.
im moment habe iś kajne cajt – W tym momencie nie mam czasu.Ich habe keine Kraft.
iś habe kajne kraft – Nie mam siły.Ich fühle mich schlecht.
iś fy-le miś szleht – Czuję się źle.Ich bin dafür nicht zuständig.
iś bin dafyr niht cusztendih – Nie odpowiadam za to.Ich weiß nicht, wer dafür zuständig ist.
iś wajs niht, wer dafyr cusztendih ist – Nie wiem, kto za to odpowiada.Das ist momentan nicht möglich.
das ist momentan niht mygliś – To jest obecnie niemożliwe.Ich bin anderer Meinung.
iś bin andra majnung – Mam inne zdanie.Es tut mir leid, aber…
es tut mir lajd, aba… – Przykro mi, ale…Entschuldigung, aber…
entszuldigung, aba… – Przepraszam, ale…Ich möchte zuerst meine Arbeit fertig machen.
iś myśte cu-erst majne arbajt fertih machen – Chciałabym najpierw skończyć swoją pracę.Bitte geben Sie mir etwas Zeit.
bite geben zi mir etfas cajt – Proszę dać mi trochę czasu.Wir müssen das anders organisieren.
wir mysen das anders organiziren – Musimy zorganizować to inaczej.Es ist für mich wichtig, Freizeit zu haben.
es ist fyr miś wiśtih, frajcajt cu haben – Ważne jest dla mnie, aby mieć czas wolny.
Asertywność w pracy opiekunki to nie brak serca
Można mieć dobre serce i jednocześnie mieć swoje granice.
Można szanować seniora i jednocześnie oczekiwać szacunku dla siebie.
Można pomagać i jednocześnie powiedzieć:
„Tego nie mogę zrobić.”
Można być dobrą opiekunką, nie będąc osobą, która zgadza się na wszystko.
I właśnie tego warto się nauczyć, szczególnie gdy pracujemy za granicą, mieszkamy w domu seniora i każdego dnia musimy komunikować się w języku niemieckim.
Znajomość kilku prostych, asertywnych zwrotów po niemiecku może naprawdę ułatwić życie na szteli.
A Ty? Czy zdarzyło Ci się kiedyś odmówić seniorowi albo jego rodzinie wykonania zadania, które nie należało do Twoich obowiązków? Jak zareagowali? Napisz w komentarzu. Jestem bardzo ciekawa Waszych doświadczeń.
Komentarze
Prześlij komentarz
Dziękuję za komentarz. Cieszę się, że zainteresował Cię mój artykuł. Pozdrawiam. Barbara Bereżańska