Wypowiedzenie umowy zlecenie w opiece w Niemczech – kiedy można zrezygnować ze zlecenia?

Wypowiedzenie umowy zlecenia w opiece w Niemczech to temat, który interesuje wiele opiekunek. Co zrobić, jeśli zlecenie okazuje się zupełnie inne, niż przedstawiono je przed wyjazdem? Co zrobić, gdy senior wymaga znacznie większej pomocy, niż wynikało z ustaleń? A co w sytuacji, kiedy po prostu chcemy zakończyć współpracę?

Czy przy umowie zlecenia obowiązuje okres wypowiedzenia?

Czy można zrezygnować z pracy z dnia na dzień?

Czy agencja może naliczyć karę?

I najważniejsze pytanie:

Czy opiekunka może wypowiedzieć umowę zlecenia przed końcem zlecenia w Niemczech?

Odpowiedź brzmi: tak, ale trzeba sprawdzić, jaki dokładnie rodzaj umowy zawarłyśmy i jakie zasady jej rozwiązania zostały w niej zapisane.

To bardzo ważne, ponieważ samo określenie „praca w opiece w Niemczech” nie mówi jeszcze, jakie przepisy mają zastosowanie.

Umowa zlecenie w opiece w Niemczech – co właściwie podpisujesz?

W przypadku polskiej umowy zlecenia mamy do czynienia z umową cywilnoprawną, a nie umową o pracę.

Jeżeli opiekunka podpisuje umowę z polską firmą, bardzo ważne jest sprawdzenie:

• kto jest stroną umowy,

• jaki jest rodzaj umowy,

• na jaki czas została zawarta,

• jakie prawo ma zastosowanie,

• jaki jest okres wypowiedzenia,

• w jaki sposób należy złożyć wypowiedzenie,

• czy przewidziano kary umowne,

• jakie są zasady wcześniejszego zakończenia zlecenia.

W Polsce podstawowe zasady dotyczące umowy zlecenia znajdują się w Kodeksie cywilnym.

Zgodnie z art. 746 § 2 Kodeksu cywilnego przyjmujący zlecenie może wypowiedzieć je w każdym czasie. Jeżeli jednak odpłatne zlecenie zostanie wypowiedziane bez ważnego powodu, zleceniobiorca może odpowiadać za szkodę. Nie można również z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów.

To jednak nie oznacza, że każdą umowę zlecenia można po prostu zostawić bez sprawdzenia jej treści.

Pierwszym krokiem zawsze powinno być przeczytanie swojej umowy.

Czy przy umowie zlecenia obowiązuje okres wypowiedzenia?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań.

I tutaj trzeba obalić pewien mit:

Umowa zlecenia nie ma takiego ustawowego okresu wypowiedzenia jak umowa o pracę.

W umowie zlecenia strony mogą jednak ustalić własne zasady dotyczące wypowiedzenia, w tym konkretny okres wypowiedzenia. Państwowa Inspekcja Pracy również wskazuje, że szczegółowe zasady rozwiązania umowy zlecenia mogą wynikać z jej treści.

Dlatego jedna opiekunka może mieć w umowie:

7 dni wypowiedzenia

inna:

14 dni

a jeszcze inna:

30 dni.

Może również zdarzyć się umowa, w której strony przewidziały możliwość zakończenia współpracy ze skutkiem natychmiastowym w określonych sytuacjach.

Nie należy więc zakładać:

„Umowa zlecenie zawsze ma dwa tygodnie wypowiedzenia.”

To nie jest uniwersalna zasada.

Czy można zrezygnować z umowy zlecenia z dnia na dzień?

Tak – ale sytuacja zależy od podstawy prawnej i treści konkretnej umowy.

Zgodnie z art. 746 § 2 Kodeksu cywilnego zleceniobiorca może wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie. Jeżeli jednak odpłatne zlecenie zostaje wypowiedziane bez ważnego powodu, może pojawić się odpowiedzialność za szkodę.

To bardzo istotne rozróżnienie.

Co innego powiedzieć:

„Nie podoba mi się to zlecenie, więc po prostu wyjeżdżam.”

A co innego:

„Warunki na miejscu znacząco odbiegają od tych, które zostały mi przedstawione, a dalsze wykonywanie zlecenia jest dla mnie niemożliwe.”

W tej drugiej sytuacji mogą pojawić się argumenty przemawiające za zakończeniem umowy z ważnego powodu.

Co może być ważnym powodem wypowiedzenia?

Nie istnieje jedna zamknięta lista sytuacji, które w każdej sprawie będą automatycznie uznane za „ważny powód”.

W praktyce znaczenie mogą mieć okoliczności konkretnego zlecenia.

Przykładowo mogą pojawić się sytuacje takie jak:

• warunki pracy znacząco różniące się od ustalonych przed wyjazdem,

• poważne naruszenie warunków umowy,

• przemoc lub groźby,

• poważne problemy z bezpieczeństwem,

• rażące przekraczanie ustalonego zakresu obowiązków,

• niewypłacanie należnego wynagrodzenia,

• sytuacje uniemożliwiające dalsze wykonywanie zlecenia,

• inne poważne okoliczności, których nie można rozsądnie zaakceptować.

W przypadku problemów warto dokumentować sytuację – zachować wiadomości, zdjęcia, ustalenia z agencją czy inne dowody.

To może mieć znaczenie, jeśli później pojawi się spór.

„Opieka 24h” nie oznacza automatycznie pracy przez 24 godziny na dobę

To bardzo ważny temat w przypadku opieki nad seniorem w Niemczech.

Określenia takie jak:

„opieka 24h”

czy

„opieka całodobowa”

nie powinny być automatycznie rozumiane jako obowiązek wykonywania pracy przez 24 godziny na dobę.

Model opieki może wyglądać różnie w zależności od tego, czy mamy do czynienia z zatrudnieniem, delegowaniem pracownika czy modelem samozatrudnienia.

Niemiecki portal rządowy dotyczący zdrowia i opieki wskazuje, że w modelu samozatrudnienia osoba świadcząca usługi nie podlega niemieckiemu prawu pracy i minimalnemu wynagrodzeniu w taki sam sposób jak pracownik, a dodatkowo może pojawić się problem tzw. pozornego samozatrudnienia.

Dlatego przed wyjazdem warto dokładnie ustalić:

co właściwie oznacza „opieka 24h” w konkretnej umowie.

Co zrobić, jeśli zlecenie jest zupełnie inne niż obiecywano?

Wyobraźmy sobie sytuację.

Przed wyjazdem słyszymy:

„Senior jest samodzielny. Trzeba tylko trochę pomóc w domu.”

Po przyjeździe okazuje się, że senior:

• nie wstaje z łóżka,

• wymaga pomocy przy toalecie,

• trzeba go transferować,

• trzeba wykonywać czynności, o których wcześniej nie było mowy,

• w nocy wzywa opiekunkę kilka razy,

• rodzina oczekuje dodatkowego sprzątania całego domu.

Co wtedy?

Przede wszystkim nie warto od razu pakować walizki i znikać bez poinformowania kogokolwiek.

Najlepiej:

1. Udokumentować rzeczywisty zakres obowiązków.

2. Skontaktować się z agencją lub zleceniodawcą.

3. Opisać konkretnie, co różni się od wcześniejszych ustaleń.

4. Poprosić o rozwiązanie problemu.

5. Jeżeli problem nie zostanie rozwiązany – sprawdzić możliwości zakończenia umowy.

Takie działanie jest zdecydowanie bezpieczniejsze niż spontaniczne opuszczenie zlecenia.

Czy trzeba podawać powód wypowiedzenia?

Jeżeli składamy zwykłe wypowiedzenie zgodnie z zasadami przewidzianymi w umowie, zazwyczaj nie ma potrzeby opisywania szczegółowego powodu, chyba że sama umowa stanowi inaczej.

Jeżeli natomiast chcemy zakończyć umowę ze skutkiem natychmiastowym z ważnego powodu, sytuacja jest inna.

Wtedy warto jasno wskazać:

dlaczego dalsze wykonywanie zlecenia nie jest możliwe.

Nie trzeba pisać całej historii życia.

Lepiej konkretnie:

„Powodem rozwiązania umowy jest znacząca zmiana zakresu obowiązków w stosunku do ustaleń zawartych przed rozpoczęciem zlecenia.”

Albo:

„Powodem rozwiązania umowy są powtarzające się sytuacje zagrażające mojemu bezpieczeństwu.”

Oczywiście to, czy konkretna sytuacja rzeczywiście stanowi ważny powód, zależy od okoliczności.

Czy agencja może naliczyć karę za wcześniejszy wyjazd?

To jedno z pytań, które najbardziej stresuje opiekunki.

Odpowiedź:

Nie można zakładać, że każda kara umowna będzie automatycznie należna.

Ale jednocześnie nie należy również zakładać:

„Agencja nie może ode mnie niczego żądać.”

Trzeba sprawdzić konkretny zapis umowy.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• wysokość kary,

• sytuacja, w której może zostać naliczona,

• sposób sformułowania klauzuli,

• przyczyna zakończenia zlecenia,

• postanowienia dotyczące wypowiedzenia,

• ewentualne przepisy prawa właściwego dla umowy.

Dlatego jeżeli agencja informuje nas o konieczności zapłaty np. 1000 czy 2000 euro, nie warto od razu płacić tylko dlatego, że otrzymałyśmy wiadomość lub wezwanie.

Najpierw trzeba sprawdzić podstawę żądania.

W przypadku większych kwot rozsądna może być konsultacja z prawnikiem.

Wypowiedzenie umowy zlecenia – jak powinno wyglądać?

Najbezpieczniej zrobić to na piśmie.

Wypowiedzenie powinno zawierać:

• miejscowość i datę,

• dane zleceniobiorcy,

• dane zleceniodawcy,

• informację, której umowy dotyczy,

• oświadczenie o wypowiedzeniu,

• wskazanie terminu zakończenia umowy, jeżeli jest znany,

• podpis.

Nie trzeba pisać kilku stron.

Prosty dokument może wyglądać tak:

Wypowiedzenie umowy zlecenia ze skutkiem natychmiastowym

Czasami opiekunka decyduje się na zakończenie zlecenia z dnia na dzień. Może się tak zdarzyć, gdy sytuacja na miejscu jest zupełnie inna niż ta przedstawiona przed wyjazdem, pojawiają się poważne problemy z seniorem lub rodziną albo dalsze wykonywanie zlecenia staje się dla opiekunki niemożliwe.

Warto jednak pamiętać, że wypowiedzenie umowy zlecenia ze skutkiem natychmiastowym nie powinno być traktowane jako zwykły sposób zakończenia współpracy bez żadnego uzasadnienia.

Co napisać w wypowiedzeniu?

Jeżeli powodem jest poważna sytuacja, warto napisać konkretnie, dlaczego opiekunka nie może dalej wykonywać zlecenia.

Zamiast:

„Rezygnuję ze zlecenia z powodów osobistych.”

lepiej wskazać rzeczywistą przyczynę, np.:

„W związku z występującymi od dnia … okolicznościami, polegającymi na …, które uniemożliwiają mi dalsze wykonywanie zlecenia, wypowiadam umowę ze skutkiem natychmiastowym.”

Jeżeli istnieją dowody potwierdzające problem – wiadomości, zdjęcia, dokumentacja, informacje od lekarza czy inne materiały – warto je zachować.

A co, jeśli w umowie jest okres wypowiedzenia?

To bardzo ważna kwestia. Przed wysłaniem wypowiedzenia należy dokładnie sprawdzić treść podpisanej umowy. Może ona zawierać określony okres wypowiedzenia, sposób składania wypowiedzenia albo postanowienia dotyczące wcześniejszego zakończenia zlecenia.

Czy można odejść wcześniej, jeśli senior trafił do szpitala?

To zależy od umowy.

Sam pobyt seniora w szpitalu nie oznacza automatycznie, że każda umowa z opiekunką natychmiast wygasa.

W praktyce mogą obowiązywać różne zasady w zależności od rodzaju kontraktu.

Dlatego jeżeli senior trafia do szpitala, warto najpierw skontaktować się z agencją i zapytać, co w tej sytuacji przewiduje umowa.

Nie warto samodzielnie zakładać:

„Senior jest w szpitalu, więc moja umowa już nie istnieje.”

A co jeśli senior umrze?

To również zależy od rodzaju zawartej umowy.

W niektórych modelach umowa może zawierać szczególne postanowienia dotyczące śmierci osoby wymagającej opieki.

Nie należy jednak przenosić rozwiązania z jednej umowy na wszystkie inne.

Najważniejszy dokument to umowa, którą sama podpisałaś.

Jeżeli pojawia się taka sytuacja, warto niezwłocznie poinformować agencję i poprosić o pisemne potwierdzenie dalszych ustaleń.

Czy mogę wyjechać z Niemiec przed końcem okresu wypowiedzenia?

To zależy od tego, co wynika z umowy i jakie ustalenia zostaną poczynione ze zleceniodawcą.

Jeżeli obowiązuje okres wypowiedzenia, samo poinformowanie:

„Jutro wyjeżdżam”

nie musi oznaczać, że wszystkie zobowiązania stron automatycznie wygasają następnego dnia.

Jeżeli natomiast obie strony zgodzą się na wcześniejsze zakończenie współpracy, można ustalić wcześniejszą datę zakończenia.

Dlatego przed spakowaniem walizki najlepiej mieć pisemne potwierdzenie ustaleń.

Co zrobić, gdy agencja nie chce przyjąć wypowiedzenia?

Czasami opiekunka słyszy:

„Nie możesz odejść.”

albo:

„Podpisałaś umowę, więc musisz zostać.”

Samo takie stwierdzenie nie rozstrzyga sprawy.

Poproś o wskazanie:

konkretnego paragrafu umowy, na którym agencja opiera swoje stanowisko.

Możesz napisać:

„Proszę o wskazanie postanowienia umowy, które uniemożliwia mi jej wypowiedzenie.”

Jeżeli powstaje spór, nie warto prowadzić go wyłącznie przez emocjonalne wiadomości.

Zachowuj korespondencję i dokumenty.

Jeżeli sprawa dotyczy dużej kwoty lub poważnego konfliktu, warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.

Najczęstsze błędy opiekunek przy wypowiedzeniu umowy

1. Wyjazd bez poinformowania agencji

Nawet jeżeli sytuacja jest trudna, lepiej najpierw skontaktować się ze zleceniodawcą lub agencją.

2. Brak pisemnego potwierdzenia

Rozmowa telefoniczna może być trudna do udowodnienia.

Dlatego ważne ustalenia warto mieć na piśmie.

3. Nieczytanie umowy

To jeden z największych błędów.

Przed wyjazdem warto wiedzieć, jak można zakończyć współpracę.

4. Automatyczne zakładanie, że zawsze obowiązuje 14 dni

Nie ma jednej uniwersalnej zasady dla wszystkich umów zlecenia.

5. Podpisywanie dokumentów pod presją

Jeżeli ktoś przedstawia nam dokument, którego nie rozumiemy, nie musimy podpisywać go w pośpiechu.

Możemy poprosić o czas na zapoznanie się z treścią.

6. Kasowanie wiadomości

Jeżeli wystąpił konflikt dotyczący warunków zlecenia, korespondencja może być ważnym dowodem.

Co zrobić przed wyjazdem na zlecenie?

Tak naprawdę najlepsze przygotowanie do wypowiedzenia zaczyna się jeszcze przed wyjazdem do Niemiec.

Przeczytaj umowę i sprawdź:

✔ Kto jest moim zleceniodawcą?

✔ Jaka jest data rozpoczęcia umowy?

✔ Na jaki okres ją podpisuję?

✔ Jaki jest okres wypowiedzenia?

✔ Czy mogę rozwiązać umowę natychmiast z ważnego powodu?

✔ Czy są kary umowne?

✔ Kiedy i w jaki sposób wypłacane jest wynagrodzenie?

✔ Co dokładnie należy do moich obowiązków?

✔ Jak wygląda kwestia czasu wolnego?

✔ Kto odpowiada za transport?

✔ Co dzieje się w przypadku śmierci seniora?

✔ Co dzieje się w przypadku hospitalizacji?

✔ Do kogo mam się zgłosić w przypadku problemów?

Te kilka minut poświęconych na przeczytanie umowy może oszczędzić później wiele stresu.

Najważniejsze: umowa zlecenia to nie umowa o pracę

Wiele nieporozumień bierze się z tego, że opiekunki traktują umowę zlecenia dokładnie tak samo jak umowę o pracę.

To dwa różne rodzaje umów.

Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną i nie daje automatycznie wszystkich uprawnień charakterystycznych dla stosunku pracy. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje m.in., że przy umowie zlecenia nie ma ustawowego prawa do urlopu wypoczynkowego na takich zasadach jak przy umowie o pracę.

Dlatego również zasady rozwiązania takiej umowy są inne.

A co, jeśli opiekunka jest samozatrudniona?

Tutaj sytuacja wygląda jeszcze inaczej.

Jeżeli opiekunka prowadzi działalność gospodarczą i zawiera umowę jako przedsiębiorca, nie możemy automatycznie stosować zasad dotyczących polskiej umowy zlecenia.

W przypadku modelu samozatrudnienia znaczenie ma przede wszystkim umowa o świadczenie usług, prawo właściwe oraz pozostałe dokumenty regulujące współpracę.

Niemiecki portal rządowy zwraca również uwagę na ryzyko Scheinselbstständigkeit, czyli pozornego samozatrudnienia, gdy osoba formalnie jest przedsiębiorcą, ale w rzeczywistości pracuje jak osoba zatrudniona.

To już jednak zupełnie inny temat niż zwykła polska umowa zlecenia.

Wypowiedzenie umowy zlecenia w opiece – najważniejsze informacje w skrócie

Jeżeli chcesz zakończyć zlecenie w Niemczech, zapamiętaj:

1. Przeczytaj umowę.

To absolutna podstawa.

2. Sprawdź okres wypowiedzenia.

Nie zakładaj automatycznie, że wynosi 14 dni.

3. Sprawdź, jakie prawo ma zastosowanie.

Sama praca wykonywana w Niemczech nie oznacza automatycznie, że każda kwestia podlega wyłącznie prawu niemieckiemu.

4. Jeżeli masz ważny powód, dokładnie go udokumentuj.

5. Wypowiedzenie najlepiej złożyć na piśmie.

6. Zachowaj potwierdzenie doręczenia.

7. Nie ignoruj ewentualnych roszczeń agencji.

Jeżeli pojawi się żądanie zapłaty kary lub odszkodowania, sprawdź jego podstawę.

8. W razie możliwości rozważ porozumienie stron.

Czasami jest to najprostszy sposób zakończenia konfliktowej sytuacji.

Czy opiekunka ma prawo powiedzieć „nie”?

Oczywiście.

I właśnie dlatego warto znać nie tylko swoje obowiązki, ale również zasady zakończenia współpracy.

Nie każda sztela będzie udana.

Czasami problemem okaże się senior.

Czasami rodzina.

Czasami warunki mieszkaniowe.

Czasami zakres obowiązków.

A czasami po prostu okaże się, że dana praca nie jest dla nas.

To się zdarza.

Najważniejsze jest jednak to, żeby nie podejmować decyzji wyłącznie pod wpływem emocji.

Zanim spakujesz walizkę, sprawdź umowę.

Zanim podpiszesz rozwiązanie umowy, przeczytaj dokument.

Zanim zapłacisz karę, sprawdź, z czego wynika.

A jeśli sytuacja jest poważna – zasięgnij profesjonalnej porady prawnej.

Bo znajomość swoich praw nie oznacza szukania konfliktu.

Oznacza po prostu, że wiemy, na czym stoimy.

Na koniec ważna uwaga

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

W przypadku opieki w Niemczech występują różne modele współpracy: polska umowa zlecenia, zatrudnienie, delegowanie pracownika, samozatrudnienie czy umowy zawierane bezpośrednio z zagranicznym podmiotem.

Dlatego przed oceną konkretnej sytuacji trzeba przede wszystkim sprawdzić treść podpisanej umowy oraz prawo, które ma do niej zastosowanie.

Nie każda sytuacja opiekunki pracującej w Niemczech będzie wyglądała tak samo.

A Ty miałaś kiedyś problem z wypowiedzeniem zlecenia?

Czy agencja pozwoliła Ci spokojnie odejść, czy może usłyszałaś:

„Nie możesz się zwolnić, bo podpisałaś umowę”?

A może sama zdecydowałaś się zostać do końca, mimo że zlecenie zupełnie nie wyglądało tak, jak zostało przedstawione?

Napisz w komentarzu. Takie historie mogą być bardzo pomocne dla innych opiekunek.