Jarmuż po niemiecku – Grünkohl. Jak przygotować i z czym podawać?

Jarmuż po niemiecku to Grünkohl – słowo, które warto zapamiętać, jeśli interesuje Cię niemiecka kuchnia. W Niemczech jarmuż kojarzy się szczególnie z jesienią i zimą, a w północnej części kraju jest składnikiem tradycyjnych, bardzo sycących dań.

Jeżeli zastanawiasz się, jak przygotować jarmuż po niemiecku, co zrobić z jarmużu, jak przyrządzić jarmuż mrożony albo czy można go zamrozić, znajdziesz tutaj praktyczne odpowiedzi.

W tradycyjnej kuchni północnych Niemiec Grünkohl często podaje się z ziemniakami oraz różnego rodzaju wędzonymi lub gotowanymi kiełbasami i mięsem. W zależności od regionu spotkamy między innymi Pinkel, Kasseler, Kochwurst, Bregenwurst czy boczek. 

Jarmuż po niemiecku – jak powiedzieć?

Grünkohl – jarmuż

Wymowa:

Grünkohl – gryn-kol

Przykład:

Ich esse gerne Grünkohl.
wymowa: iś ese gerne gryn-kol
Lubię jeść jarmuż.

Grünkohl ist in Norddeutschland sehr beliebt.
wymowa: gryn-kol ist in nord-dojczland zea beliebt
Jarmuż jest bardzo popularny w północnych Niemczech.

Warto znać również:

Grünkohl mit Pinkel – jarmuż z kiełbasą Pinkel
Grünkohleintopf – gulasz/jednogarnkowe danie z jarmużem
Grünkohlessen – posiłek z jarmużem / tradycyjne biesiadowanie przy jarmużu

Co to jest Grünkohl?

Grünkohl to niemiecka nazwa jarmużu, czyli warzywa liściastego należącego do rodziny kapustowatych.

W Niemczech nie jest on jednak wyłącznie zwykłym dodatkiem do obiadu. W północnych regionach kraju Grünkohl jest elementem tradycji kulinarnej, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. Grünkohlessen jest starą tradycją północnych Niemiec, związaną z nadejściem jesieni. 

Warto też wiedzieć, że nie istnieje jeden jedyny przepis na niemiecki jarmuż. Sposób przygotowania zależy od regionu. W Oldenburgu i Bremie popularny jest Grünkohl z Pinkel i dodatkiem kaszy owsianej, natomiast w Hamburgu czy Szlezwiku-Holsztynie częściej spotyka się połączenia z Kasseler lub Kohlwurst. 

Przepis na jarmuż po niemiecku – tradycyjny Grünkohl z ziemniakami i kiełbasą

Nie jest to jeden uniwersalny przepis obowiązujący w całych Niemczech, ale klasyczny sposób przygotowania Grünkohl charakterystyczny dla kuchni północnoniemieckiej.

Składniki na 4 porcje:

• 1 kg świeżego jarmużu
• 2 cebule
• 2 łyżki smalcu lub oleju
• 300 ml bulionu warzywnego
• 250 g wędzonego boczku
• 300–400 g Kasseler lub innego wędzonego mięsa
• 4 kiełbaski typu Kochwurst lub Mettwurst
• 4 ziemniaki
• 1–2 łyżki płatków owsianych
• 1 łyżeczka musztardy
• szczypta cukru
• sól
• pieprz
• opcjonalnie ziele angielskie

Jak przygotować Grünkohl?

1. Jarmuż dokładnie umyj i oddziel liście od twardych łodyg.
2. Liście krótko zblanszuj we wrzącej wodzie, a następnie odcedź i posiekaj.
3. Cebulę pokrój w kostkę i zeszklij na tłuszczu.
4. Dodaj jarmuż i wlej bulion.
5. Dodaj boczek oraz mięso.
6. Duś na małym ogniu, aż jarmuż zmięknie i przejdzie smakiem mięsa.
7. Pod koniec dodaj kiełbaski.
8. Dopraw solą, pieprzem, odrobiną cukru i musztardą.
9. Jeśli potrawa jest zbyt rzadka, możesz dodać niewielką ilość płatków owsianych.
10. Podawaj z ugotowanymi ziemniakami.

Połączenie jarmużu z cebulą, boczkiem lub Kasseler, kiełbasami i ziemniakami to klasyka.

Grünkohl mit Pinkel – co to właściwie znaczy?

Jednym z najbardziej charakterystycznych dań jest:

Grünkohl mit Pinkel

czyli jarmuż z kiełbasą Pinkel.

Pinkel to charakterystyczna, wędzona kiełbasa z kaszą, kojarzona przede wszystkim z północno-zachodnimi Niemcami.

Grünkohl mit Pinkel jest związany z tradycją tzw. Kohlfahrten – jesienno-zimowych wycieczek i spotkań, których kulminacją jest wspólne jedzenie jarmużu. 

To właśnie dlatego Grünkohl w północnych Niemczech jest czymś więcej niż tylko warzywem.

Jarmuż mrożony – jak przyrządzić?

Jarmuż mrożony jest bardzo wygodny, ponieważ nie trzeba przygotowywać całych świeżych liści.

Możesz:

• wrzucić go do zupy,
• dodać do gulaszu,
• przygotować na patelni,
• wykorzystać do sosu,
• dodać do jajecznicy lub omletu,
• przygotować z niego krem,
• wykorzystać do pesto,
• dodać do koktajlu.

Najprostszy sposób na jarmuż mrożony

Na patelni rozgrzej łyżkę oliwy lub masła, dodaj posiekaną cebulę i czosnek, a następnie mrożony jarmuż.

Duś pod przykryciem przez kilka–kilkanaście minut, aż będzie miękki. Dopraw solą, pieprzem i odrobiną soku z cytryny.

Do takiego jarmużu możesz dodać również:

• śmietankę,
• fetę,
• parmezan,
• jajko,
• boczek,
• kiełbasę,
• ziemniaki.

Jarmuż w słoiku – jak przygotować?

W Niemczech można znaleźć Grünkohl w słoiku.

Jeżeli kupujesz gotowy jarmuż w słoiku, nie musisz przygotowywać go od początku.

Wystarczy przełożyć zawartość słoika do garnka i podgrzać.

Możesz poprawić smak, dodając:

• podsmażoną cebulę,
• czosnek,
• boczek,
• kiełbasę,
• musztardę,
• pieprz,
• odrobinę bulionu.

W ten sposób nawet gotowy Grünkohl może stać się bazą szybkiego obiadu.

Czy można zamrozić jarmuż?

Tak, jarmuż można zamrozić.

Najlepiej wcześniej przygotować świeże liście: umyć je, usunąć twarde części, krótko zblanszować, ostudzić i dokładnie osuszyć, a następnie podzielić na porcje i zamrozić. Takie przygotowanie jest również często stosowane jako sposób przygotowania jarmużu do późniejszego wykorzystania. 

Dzięki podzieleniu jarmużu na małe porcje nie trzeba później rozmrażać całego opakowania.

Jak przygotować jarmuż do jedzenia?

Jeśli kupujesz świeży jarmuż, najpierw:

1. oderwij lub odetnij liście od grubych łodyg,
2. dokładnie je umyj,
3. osusz,
4. pokrój lub porwij na mniejsze kawałki,
5. następnie wybierz sposób przygotowania.

Jarmuż można jeść na surowo, gotować, dusić, blanszować, smażyć lub dodawać do zup. 

Jeśli liście są bardzo twarde, krótkie blanszowanie może być dobrym sposobem na przygotowanie ich do dalszej obróbki.

Jak przyrządzić jarmuż do obiadu?

Jeśli nie masz ochoty na tradycyjny niemiecki Grünkohl z mięsem, możesz przygotować znacznie prostszy dodatek.

Jarmuż z czosnkiem i cebulą

Na patelni rozgrzej oliwę, dodaj cebulę oraz czosnek, a następnie przygotowany jarmuż.

Duś kilka minut, aż liście zmiękną.

Na koniec dodaj:

• sól,
• pieprz,
• odrobinę soku z cytryny.

Tak przygotowany jarmuż pasuje do ziemniaków, jajek, ryżu, makaronu czy mięsa.

Z czym jeść jarmuż?

Jarmuż dobrze pasuje między innymi do:

Ziemniaków

To jedno z najbardziej klasycznych połączeń w niemieckiej kuchni.

Kiełbasy

W Niemczech jarmuż często podaje się z Pinkel, Kochwurst, Mettwurst czy innymi regionalnymi kiełbasami.

Boczków i wędzonego mięsa

Wędzone mięso nadaje jarmużowi intensywny, charakterystyczny smak.

Jajek

Jarmuż można dodać do jajecznicy, omletu albo przygotować z jajkiem sadzonym.

Makaronu

Możesz przygotować pesto z jarmużu albo kremowy sos z dodatkiem tego warzywa.

Zupy

Posiekany jarmuż można dodać do zupy warzywnej, fasolowej czy kremu.

Sałatki

Młode liście jarmużu można wykorzystać także na surowo.

Co można zrobić z jarmużu? 10 pomysłów

Jeżeli kupiłaś dużą ilość jarmużu i nie wiesz, co z nim zrobić, możesz przygotować:

1. Grünkohl po niemiecku z ziemniakami i kiełbasą
2. jarmuż duszony z czosnkiem
3. sałatkę z jarmużem
4. zupę krem z jarmużu
5. pesto z jarmużu
6. makaron z jarmużem
7. omlet z jarmużem
8. jajecznicę z jarmużem
9. chipsy z jarmużu
10. zielone smoothie.

Jarmuż jest również wykorzystywany w zupach, sałatkach, koktajlach, lazanii i innych daniach. 

Jarmuż po niemiecku – czy Grünkohl jest gorzki?

Smak jarmużu zależy między innymi od odmiany, wieku liści i sposobu przygotowania.

Jeśli jarmuż jest dla Ciebie zbyt intensywny, możesz:

• krótko go zblanszować,
• połączyć go z cebulą i czosnkiem,
• dodać odrobinę soku z cytryny,
• wykorzystać go w kremowym sosie,
• połączyć z ziemniakami,
• wykorzystać go w daniu z jajkiem.

W przypadku starszych liści szczególnie ważne jest usunięcie twardych części.

Czy jarmuż jest zdrowy?

Jarmuż jest warzywem o wysokiej wartości odżywczej. Dostarcza między innymi witaminy C, β-karotenu, folianów, potasu i wapnia. 

Dlatego warto włączać go do różnorodnej diety, zarówno na surowo, jak i po obróbce termicznej.

Nie trzeba jednak ograniczać się do „zdrowych” koktajli czy sałatek. Tradycyjny niemiecki Grünkohl z ziemniakami i dodatkiem mięsa jest po prostu innym sposobem wykorzystania tego warzywa.

Grünkohl w Niemczech – ciekawostka

W północnych Niemczech sezon na Grünkohl tradycyjnie kojarzy się z późną jesienią i zimą.

Co ciekawe, popularne przekonanie mówi, że jarmuż powinien zostać „przemrożony”, aby stał się smaczniejszy. Sam mróz nie jest bezpośrednią przyczyną zmiany smaku – wraz ze spadkiem temperatury roślina zużywa mniej cukrów, podczas gdy proces fotosyntezy nadal je wytwarza. 

Jarmuż po niemiecku – najważniejsze słówka

Czy warto kupić jarmuż w słoiku?

Jeśli zależy Ci na szybkim obiedzie – zdecydowanie może być to wygodne rozwiązanie.

Grünkohl ze słoika można połączyć z ziemniakami i kiełbasą, dodać do jednogarnkowego dania albo wykorzystać jako bazę szybkiego obiadu.

Jeżeli natomiast chcesz przygotować jarmuż od podstaw, wybierz świeże liście i usuń z nich twarde łodygi.

Najczęściej zadawane pytania

Jak jest jarmuż po niemiecku?

Jarmuż po niemiecku to Grünkohl.

Jak powiedzieć „jarmuż” po niemiecku?

der Grünkohl.

Jak przygotować jarmuż?

Możesz go gotować, dusić, blanszować, smażyć lub jeść na surowo.

Jak przyrządzić jarmuż mrożony?

Najprościej udusić go na patelni z cebulą i czosnkiem albo dodać do zupy, sosu lub jednogarnkowego dania.

Czy można zamrozić jarmuż?

Tak. Najlepiej wcześniej go przygotować, krótko zblanszować, ostudzić, osuszyć i podzielić na porcje.

Co zrobić z jarmużu?

Możesz przygotować między innymi Grünkohl z ziemniakami i kiełbasą, pesto, zupę, sałatkę, makaron, omlet, jajecznicę czy chipsy.

Z czym jeść jarmuż?

Pasuje między innymi do ziemniaków, jajek, kiełbasy, boczku, mięsa, makaronu i innych warzyw.

Co to jest Grünkohl mit Pinkel?

To tradycyjne północnoniemieckie danie z jarmużu i kiełbasy Pinkel, często podawane z ziemniakami. 

A Wy znacie Grünkohl? Jadaliście kiedyś jarmuż po niemiecku z ziemniakami i kiełbasą, czy wolicie lżejsze wersje – sałatkę, pesto albo jarmuż z jajkiem? A może macie swój sprawdzony sposób na przygotowanie jarmużu? Napiszcie w komentarzach!